Hamburg in vuur en vlam Aafke Broekhuis De eerste mei, De Dag van de Arbeid, wordt in Duitsland vaak door veel neonazi partijen en groeperingen aangegrepen om de straat op te gaan. Dit brengt even zo vaak een grote menigte antifascisten en andere linkse groeperingen op de been om deze demonstraties te verhinderen. Dit jaar is Hamburg de stad waar de meeste neonazi's op straat verwacht worden. Terwijl op 1 mei in Nürnberg de officiële NPD demonstratie is, vindt in het Noord-Duitse Hamburg een door de NPD ondersteunde demonstratie van de Freie Kameradschaften Hamburg plaats. Met als thema 'Arbeid en sociale gerechtigheid voor alle Duitsers!- gemeenschappelijk tegen globalisering!' wordt er de straat opgegaan. Dit thema zal de Nederlanders niet onbekend in de oren klinken; ook in Nederland wordt het regelmatig gebruikt als dekmantel voor het verspreiden van het Nationaal Socialistische gedachtegoed. Eén van de uitgenodigde sprekers in Hamburg is NVU-voorzitter Constant Kusters. Waar de zelfbenoemde Groot Germaanse Leider in Nederland zijn achterban in slaap praat met ellenlange toespraken, is hij in Duitsland een graag gehoorde spreker. Wegens zijn overtuigingskracht en bezieling waarmee hij in vloeiend Duits ageert tegen alles wat Joods, Amerikaans en links is wordt hij in Duitsland gezien als een van de beste sprekers. Behalve Kusters is ook Hitler look-a-like Stefan Wijkamp present. Daarnaast hebben onder meer de NVU en de NNE een delegatie gestuurd en komt ook Jeugdstorm Nederland sfeer proeven in Hamburg. Op weg De antifascistische demonstratie zal deels over de route van de neonazi's lopen en eindigen bij het voorverzamelpunt van hen. Als de demonstratie uiteindelijk begint (er is extra lang gewacht om meer vertraging te veroorzaken bij extreemrechts) wordt er door bijna tienduizend man ongeveer een uur gelopen en stilgestaan om naar toespraken te luisteren. Ook verschillende buurtbewoners langs de route tonen verzet tegen de neonazi's door middel van spandoeken en kartonnen borden met antifascistische teksten. Nadat het grootste deel van de route gelopen is wordt de demonstratie ontbonden: de organisatoren kunnen niet langer instaan voor de veiligheid van de demonstranten. Dit doordat de politie met alle middelen probeert te voorkomen dat het eindpunt van de demonstratie, en het begin van de extreemrechtse demonstratie, bereikt wordt. In de tussentijd dat er door de antifascisten in demonstratie gelopen is, hebben andere antifascisten in de stad ook niet stilgezeten. Door verschillende (brandende) barricades op de spoorlijn en zitblokkades op de weg is het de neonazi's onmogelijk gemaakt het voorverzamelpunt te bereiken. Direct gevolg is dat er in Hamburg op verschillende plekken groepen van soms honderden (boze) neonazi's rondhangen die niet op de plek van hun bestemming kunnen komen. Na de ontbinding van de linkse demonstratie wordt deze opgesplitst in allerlei kleine groepjes wat chaos veroorzaakt bij de politie en de druk op hen opvoert; met kunst en vliegwerk wordt zonder succes getracht de antifascisten bij elkaar te houden. Terwijl deze groepen in vogelvlucht door Hamburg rennen, stijgen boven Hamburg steeds meer zwarte rookpluimen op. Duidelijk is dat Hamburg letterlijk in 'vuur en vlam' staat, een nog duidelijker blijk van ongenoegen is er niet! Bijkomend effect is overigens dat het nog steeds niet veilig is om extreemrechts te laten starten met de demonstratie, de vertraging loopt op. Na wat omzwervingen en pogingen door de politielinies heen te breken, wordt duidelijk waar het punt is waar extreemrechts gaat verzamelen. Ook de andere groepen antifascisten krijgen dit nieuws mee en er wordt op de betreffende straat verzameld om de neonazi's een warm welkom te heten. De politie is echter allerminst van plan dit toe te staan en besluit met inzet van waterkanon en oproerpolitie de straat schoon te vegen zodat de neonazi's een vrije doorgang hebben. Dezelfde politie heeft ondertussen de handen vol aan alle mensen die op uiteenlopende manieren hun ongenoegen laten blijken richting de neonazi's. Gevolg hiervan is dat al snel zichtbaar wordt dat de politie geen controle meer heeft over wat dat gaande is in Hamburg en ook geen oog meer kan houden op de neonazi's. Zij is door het enorme tegengeluid vanuit links compleet overbelast en tevens onderbemand, met alle gevolgen van dien. Gelukkig voor de politie trekt een waterkanon zich niets aan van een mannetje meer of minder. Kopspandoek van de 'autonome nationalisten' binnen de Freie Kamerdschaften en de NPD-demonstratie. Zij zien Duitsland als geregeerd door 'joden of jodenvrienden', refereren aan antisemitische denkbeelden door naar de Palestijnse opstanden tegen de Israëlische bezetting te verwijzen en zien tegelijk de islam als enige (want vrij van westerse invloeden) macht tegen globalisering. (Foto: Peter Jülich)     Extreemrechtse uitbraak Rond drie uur 's middags wordt duidelijk dat na lang wachten de ongeveer 1000 neonazi's eindelijk compleet zijn en zijn gaan lopen. Er is na het nodige spuit en slagwerk van de politiemacht eindelijk toch een doorgang gecreëerd. De demonstratie bestaat uit een zwart blok van ongeveer 300 autonome nationalisten aangevuld met de neonazi's van de Freie Kameradschaften, en een groep van ongeveer 700 'gewone' demonstranten. Van prettig lopen kan er echter van extreemrechtse zijde haast geen sprake zijn; overal langs de route branden de vuilcontainers nog na en zo nu en dan moet er gedoken worden voor een stenenregen van antifascistische zijde. Daarnaast is er door de veelvuldige (zit)blokkades nauwelijks sprake van een continu doormarcheren, steeds weer moet er gestopt worden of een andere route gekozen worden. De toch al slechtgehumeurde neonazi's laten deze vernederingen echter niet op zich zitten en tonen zich, in tegenstelling tot voorgaande 1 mei demonstraties, vele malen gewelddadiger en agressiever. Niet alleen bereiken ons al snel berichten dat verschillende journalisten en fotografen ('Judenpresse') zwaar mishandeld worden, ook zoeken de neonazi's doelbewust de confrontatie met de antifascisten en de politie. Na deze incidenten is de grimmige toon gezet en beginnen de neonazi's ook met het (terug)gooien van stenen en flessen richting zowel de politie als richting de antifascisten. Als men na ongeveer twee á drie uur lopen, stilstaan en vechten aangekomen is bij het eindpunt, een treinstation, is er wederom een confrontatie met ongeveer 3000 antifascisten. Stenen vliegen over en weer en als Jürgen Rieger het eerste couplet van het Duitse volkslied inzet vindt de politie het genoeg geweest. Geprobeerd wordt om Jürgen Rieger te arresteren maar deze poging wordt, evenals eerdere pogingen demonstranten te arresteren, gewelddadig afgeslagen door de neonazi's. De politie weet echter door massale inzet van traangas en pepperspray het zwarte blok voor de eerste keer die dag onder controle te krijgen en het treinstation in te leiden (1). Echter gaat ook het op de trein zetten van de demonstranten niet zonder slag of stoot omdat een deel van de treinrails nog steeds beschadigd is door eerdere acties die dag. Door de neonazi's wordt er via de metro, en de enkele trein die wel rijdt, naar kleinere stations gereisd om daar weer slaags te raken met antifascisten. Bovendien blijkt een aanzienlijk deel van de neonazi's niet meer met eigen vervoer terug te kunnen omdat hun auto's en touringbussen zijn afgebrand danwel vernield, of al huiswaarts zijn gekeerd om vernielingen te voorkomen. Hierdoor moet er veelal met de trein naar huis gereisd worden waarbij later op de avond nog ernstige incidenten plaatsvinden. Zo worden onder meer treinstations 'schoongeveegd' en worden buitenlanders, journalisten en links uitziende personen in de trein ernstig mishandeld. In de ochtend waren er ook al problemen geweest met neonaz'is in de trein waarbij onder meer de intercom van enkele treinstellen werd overgenomen waarna er zeer racistische taal omgeroepen werd (2). NPD weigert veroordeling mishandelingen In een reactie rechtvaardigt de NPD het gewelddadige optreden tegen de aanwezige pers door te claimen dat het de eigen schuld van de fotografen en journalisten is geweest omdat 'actie reactie uitlokt'(3). Bovendien weigert de NPD een officieel standpunt hierover in te nemen omdat het niet plaatsvond tijdens een door de NPD georganiseerde demonstratie. Dat de jeugdafdeling van de NPD aanwezig was en onder meer het Hamburgse NPD-kopstuk Jürgen Rieger als spreker optrad doet hier klaarblijkelijk niets aan af. Inmiddels is de toename van dit grove geweld ook de journalisten niet ontgaan. In een interview op de Duitse zender NDR (4) met enkele journalisten die in Hamburg aanwezig zijn geweest, wordt duidelijk dat het steeds gevaarlijker wordt voor een journalist om zich te mengen in extreemrechtse aangelegenheden. Bij deze aangelegenheden wordt letterlijk 'jacht' gemaakt op deze "Teil eines Scheißsystems". Was eerder het geweld voornamelijk gericht op de 'ongewenste' verslaggever, sinds kort richt het geweld van de neonazi's zich op álle journalisten ongeacht doel of achtergrond. Dit heeft als gevolg dat het voor alle journalisten en daarmee dus de media in het algemeen, steeds moeilijker zal worden inzicht te krijgen in de extreemrechtse wereld of verslag te doen van bijeenkomsten dan wel demonstraties van extreemrechts. Een zeer slechte en verontrustende ontwikkeling waar de overheid vooralsnog niet tegen optreedt, net als dat zij nalaat op te treden tegen de groeiende (racistische) mishandelingen door neonazi's. Al met al was het een zeer gewelddadige dag die zeker zijn consequenties zal hebben. Het zeer gewelddadige optreden van de autonome nationalisten zal de toch al instabiele relatie tussen hen en de NPD ongetwijfeld niet hebben verbeterd. Feit is in ieder geval dat het imago van de ogenschijnlijk nette NPD een flinke deuk heeft opgelopen. Toch is het zeer inspirerend en motiverend om te zien hoe de antifascisten in Duitsland ondanks al het (persoonlijke) geweld waar zij wekelijks mee geconfronteerd worden, toch door blijven gaan met hun strijd tegen het oprukkende fascisme. Het feit dat er deze dag alleen al in Hamburg bijna tienduizend mensen op de been waren om hun ongenoegen te laten blijken over de ruimte die extreemrechts krijgt, is een overduidelijk signaal dat het niet alleen de antifascisten zijn die zich terecht zorgen maken over de ontwikkelingen van extreemrechts in Duitsland. Noten: (1) http://de.indymedia.org/2008/05/215364.shtml. (2) http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,551037,00.html. (3) http://npd-blog.info/?p=1694#more-1694. (4) http://www3.ndr.de/ndrtv_pages_std/0,3147,OID4753018_REF2488,00.html en bijbehorend filmpje: http://www3.ndr.de/ndrtv_pages_video/0,,OID4753018_VID4750432,00.html (uit: Alert!, nummer 2, juli 2008. Alert! is een uitgave van de Anti-Fascistische Actie Nederland - AFA)