alert = afa

Home
Inhoud 2-2010
Zoeken

Lonsdale News

Alert!
Postbus 2884
3500 GW Utrecht
alertafa@xs4all.nl
PGP-key

printversie

Eigen belang eerst
Geslaagde reconstructie van de vuile oorlog binnen het Vlaams Belang

AFF/Verzet

Bij verkiezingen op 13 juni 2004 kreeg het Vlaams Blok (VB) 24,2 % van de stemmen in Vlaanderen. Op 13 juni 2010, zes jaar later, was het nog maar 12,3 %. Nog altijd 1 op 8 Vlamingen die voor een racistische partij stemt (491 547 kiezers), maar de aanhang slinkt verkiezing na verkiezing. Haalde het VB in 2004 nog 24,2 % van de stemmen, in 2007 daalde dat tot 19,1 %, in 2009 werd het 15,3 %, en nu dus 12,3 %. Dit is onder andere het gevolg van een machtsstrijd binnen het VB. In Eigen belang eerst beschrijft journalist Tom Cochez minutieus die machtsstrijd en meer. Van de veroordeling van het VB voor racisme door een rechtbank begin 2004 en het daaropvolgend verkiezingssucces, tot het uitrangeren van voormalig VB-voorzitter Frank Vanhecke en prima donna en stemmentrekster Marie-Rose Morel in de aanloop voor de jongste verkiezingen.

  Cover  
De veroordeling voor racisme door het hof van beroep in Gent op 21 april 2004 is de ideale start voor de campagne van het Vlaams Blok met het oog op de Vlaamse parlementsverkiezingen twee maanden later. Vlamingen houden van underdogs. De VB-kopstukken wachten de volledige voorlezing van het arrest niet af om op de trappen van het gerechtsgebouw een eerste persconferentie te geven. Het VB werpt zich op als een martelaar van de vrijheid van meningsuiting. Op 13 juni 2004 krijgt het bij parlementsverkiezingen 24,2 % van de stemmen in Vlaanderen. De VB-top is echter niet van plan om de eclatante verkiezingsoverwinning te verzilveren in regeringsdeelname. Tom Cochez: "Die beslissing wordt in de eerste plaats ingegeven door het besef dat de topdrie (Philip Dewinter, Gerolf Annemans en Frank Vanhecke, nvdr.) te verbrand is en nooit aan het bestuur zal kunnen deelnemen. Mocht er een Vlaamse minister van VB-signatuur benoemd worden, dan zou die naar de naam Bart Laeremans of Karim Van Overmeire hebben geluisterd. Frank Vanhecke pruttelt wat tegen, maar Dewinter en Annemans trekken voluit de kaart Antwerpen. (...) Als in het kanton Antwerpen (wat ongeveer overeenkomt met de stad Antwerpen, nvdr.) ruim 34 procent Vlaams Blok stemt, waarom zou er dan twee jaar later, na nog een rondje één tegen allen, geen absolute meerderheid in het verschiet liggen?" Bij De Standaard, krant vergelijkbaar met NRC Handelsblad, gaat hoofdredacteur Peter Vandermeersch overstag en beslist hij het VB voortaan te behandelen als een partij als ieder ander. "Een krimpend deel van de pers blijft het Vlaams Belang als vanouds bestrijden, wat geruststellend is voor de hardliners. Een ander deel van de pers geeft het Vlaams Belang alle ruimte om de schijn van salonfähigheid op te houden."

Bij het VB zijn intussen een aantal 'verruimers' binnengehaald (radiomaker Jurgen Verstrepen, blondin Marie-Rose Morel, zakenman Freddy Van Gaever...), maar uitgerekend op het congres waarop het Vlaams Blok haar naam verandert in Vlaams Belang wordt het Jurgen Verstrepen duidelijk dat het VB niet van koers verandert. De naam is veranderd, de streken zijn niet verleerd. Wel worden satellietorganisaties opgezet of ondersteund: de groep zakenlui Pro Flandria, Hugo Coverliers' liberaal partijtje VLOTT... Dewinter draineert veel geld, mensen en middelen van het VB naar Antwerpen om hem in 2006 zijn burgemeesterssjerp te bezorgen. In Zottegem bijvoorbeeld zal er geen VB-lijst zijn bij de gemeenteraadsverkiezingen omdat het plaatselijk VB-kopstuk als art director permanent in de buurt van Dewinter moet zijn. Alles loopt goed tot Hans Van Themsche in Antwerpen ronddwaalt en een Afrikaanse oppas neerschiet samen met het blonde kind waar Oulematou Niangadou voor zorgde. Tevoren had Van Themsche nog met zijn pas gekocht geweer gemikt op een Turkse vrouw. "De partij mag de trekker dan niet hebben overgehaald, ze heeft er wel toe bijgedragen dat racisme in Vlaanderen in hoge mate gebanaliseerd werd. Vergelijkend Europees onderzoek leert dat de Vlaamse jeugd tot de meest racistische van heel Europa behoort." De 0110-concerten voor verdraagzaamheid van Tom Barman (dEUS) en de crême van de Belgische rock- én populaire muziek, zijn een volgend obstakel voor Dewinter in de rechte lijn naar de gemeenteraadsverkiezingen op 8 oktober 2006. "We hangen eraan. We hebben het gehad. Ik snap er niks van", laat Philip Dewinter zich ontvallen als de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen tot hem doordringt – woorden geregistreerd door een televisieploeg die Dewinter de hele dag volgde, door Dewinter weggestuurd werd toen het kritiek werd... maar Dewinter het microfoontje op zijn jas vergat af te zetten.

In de dagen voor de gemeenteraadsverkiezingen wordt in de pers volop gespeculeerd waar het cordon sanitaire doorbroken zal worden. Het cordon sanitaire is een afspraak om geen politiek akkoord te sluiten met het VB, begin jaren negentig ondertekend door de toenmalige kopstukken van de Vlaamse democratische partijen. Vrij vlug bekritiseerd door diezelfde Vlaamse partijen omdat het averechts zou werken. Voormalig eerste minister Jean-Luc Dehaene laat zich ontvallen: "Het is een en al sensatie bij de VRT. Ik heb de indruk dat ze aan de Reyerslaan wensen dat het cordon sanitaire zo snel mogelijk doorbroken wordt." Maar nergens is het 'nodig' het VB te betrekken bij het bestuur, en de 'overwinningsnederlaag' bij de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen (het VB is nog gestegen in stemmenaantal, maar de socialistische burgemeester Patrick Janssens heeft Philip Dewinter overtroeft) brengt de Vlaamse Beweging ertoe om in te zetten op anderen. Waar het VB Rita De Bont wegplukt bij de Vlaamse Volksbeweging, slaagt de N-VA erin het politiek groter talent Jan Jambon uit diezelfde Vlaams-nationalistische kringen te recruteren. Voormalig judocoach en rechtse populist Jean-Marie Dedecker, buitengegooid bij de liberale partij VLD, begint met een eigen partij. Sommigen willen hem op de eerste plaats op de VB-Senaatslijst voor de federale verkiezingen in 2007 zetten, maar Frank Vanhecke en Marie-Rose Morel zien zo'n ongeleid projectiel liever niet opduiken bij het VB. Als Dedecker aanvankelijk veel succes heeft bij de kiezers, wordt de rekening opgemaakt over de voor het VB gemiste kans. Dewinter, intussen terug bij zijn positieven, start de operatie om zijn macht over de partij te herstellen. Frank Vanhecke moet op 2 maart 2008 het voorzitterschap van het VB doorgeven aan havenbaas Bruno Valkeniers. Het weekblad Knack citeert uit 'liefdesmails' van Frank Vanhecke en Marie-Rose Morel. De vermeende relatie gaat over de tong in Vlaanderen. Het is niet duidelijk of de mails echt dan wel vervalst zijn, wel blijkt later dat ze vanuit het kamp-Dewinter gelekt zijn.

De auto van Eric Deleu is herhaaldelijk gesignaleerd aan een ziekenhuis in het Nederlandse Goes waar de ex-man van Morel werkt. Eric Deleu is het allereerste VB-gemeenteraadslid, dikbevriend met Philip Dewinter en sinds jaar en dag de reclameman van het VB. Deleu is gebeten op Morel omdat hij in de aanloop naar de parlementsverkiezingen van 2007, op een moment dat de groep rond Vanhecke en Morel een meerderheid heeft binnen het partijbestuur, zijn lucratieve reclamecontract bij het VB kwijtraakt. Daarenboven heeft Morel de vorige contracten met Deleu tegen het licht gehouden en ontdekt dat er zwaar gesjoemeld is met partijgeld. Voor Dewinter is het welletjes geweest. Traditioneel is hij het die bepaald wie op de verkiezingslijsten bij de Vlaamse parlementsverkiezingen mag staan, en hij gunt Marie-Rose Morel geen tweede keer een plaats op die lijst. "De speeltijd is over", zegt Dewinter. Maar net dezelfde dag geraakt bekend dat Morel aan baarmoederkanker lijdt. Vanaf dan gaat geen week voorbij of Morel duikt in een of ander blad op naar aanleiding van haar kankerperikelen. Samen met de Vlaamse parlementsverkiezingen zijn er in 2009 ook Europese verkiezingen. Uittredend Europarlementslid Frank Vanhecke is lijsttrekker, Morel ambieerde de tweede plaats op de lijst. Het 'koppel' de plaatsen 1 en 2 op de lijst gunnen, kan niet voor de VB-top. 'De mensen zouden nogal roddelen.' Het VB is bij de Vlaamse parlementsverkiezingen in 2004 goed voor 24,2 % van de stemmen, in 2007 bij de federale parlementsverkiezingen gezakt naar 19,3 %, en zakt bij de Vlaamse en Europese parlementsverkiezingen in 2009 nog verder naar 15,4 %. Voorzitter Bruno Valkeniers schrijft dat er nood is aan "bezinning en herbronning", "vernieuwing en verjonging", het uitdragen van het programma "op een jonge, frisse, eigentijdse en 21ste-eeuwse manier" en "mensen overtuigen met kwaliteit, stijl en nuchtere argumenten".

Dat is natuurlijk niet de stijl van de groep rond Dewinter. Valkeniers wil Morel, wegens haar hoog aantal voorkeurstemmen als lijstduwer op de Europese lijst, de symbolische functie van ondervoorzitter van het VB geven. Maar dat kan al helemaal niet voor Dewinter. Valkeniers moet zijn huiswerk over doen en van Morel als ondervoorzitter, of zelfs nog maar lid van het partijbestuur, is nadien geen sprake meer. Nog geen 24 uur nadat een VB-partijraad een akkoord is bereikt over de te volgen strategie en de nieuwe samenstelling van het VB-partijbestuur maakt Frank Vanhecke bekend niet langer in het VB-partijbestuur te willen zetelen. Karim Van Overmeire, al vele jaren lid van dat partijbestuur, had een week eerder al laten weten geen prijs te stellen op een nieuw zitje in dat partijbestuur. Hij zag het aankomen dat het VB niet van stijl zou veranderen en vindt dat nochtans nodig wil het VB uit het zichzelf opgelegd cordon sanitaire geraken. Luc Sevenhans, VB-parlementslid bij gratie van Gerolf Annemans, is het oneens geraakt met politieke vader en stapte over naar de N-VA. Ex-politiecommissaris Johan Demol, bij het VB binnengehaald als stemmentrekker in Brussel, stapte op uit het VB. Samen met een ander Brussels VB-parlementslid, Greet Van Linter. Bruno Stevenheydens, één van de betere VB-parlementsleden, is ook al opgestapt bij het VB. Onder andere wegens het gebrek aan democratie binnen de partij. Frank Vanhecke en Marie-Rose Morel werden eerst geweerd van de lijsten voor de jongste parlementsverkiezingen, en toen ze op een nacht toch een mail kregen om zich kandidaat te stellen weigerden ze op een VB-lijst te figureren.

Eigen belang eerst heeft dan wel de machtsstrijd binnen het VB als rode draad, het leert ons veel meer. Na het verkiezingssucces op 13 juni 2004, maar paradoxaal genoeg al na de veroordeling van het VB voor racisme twee maanden eerder, gingen er meer en meer stemmen op om het VB te beschouwen als een partij als een ander. Tom Cochez citeert herhaaldelijk De Standaard, maar bijvoorbeeld ook in Gazet van Antwerpen werd gepleit om het VB bij wijze van "experiment" op te nemen in een bestuursmeerderheid. Niemand had daartoe echter behoefte, en toen het VB bij de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen in 2006 stuitte op de grenzen van haar succes begon de afrekening bij het VB. Parallel hiermee koos Vlaanderen voor Jean-Marie Dedecker en de conservatieve Vlaams-nationalist en bijna winnaar van het televisiespelletje De slimste mens ter wereld Bart De Wever als uitdager voor het establishment. Wat de spanningen binnen het VB nog eens vergrote. Alhoewel de Vlaamse staatsvorming hét thema is waarrond het VB in 1978 opgericht werd, en dat thema intussen meer dan ooit actueel is, staat het VB aan de zijlijn bij de uitwerking ervan. Filip Dewinter hamert dan maar op het anti-vreemdelingenthema, dat in het verleden toch succesvol is gebleken en nu overgoten wordt met een anti-islam saus. Dewinter verhardt zijn standpunten, een mildere Dewinter zou trouwens niet geloofwaardig zijn. Om zijn eigen vel te redden is VB-voorzitter Bruno Valkeniers intussen meer dan ooit de handpop van Dewinter geworden.

Eigen belang eerst brengt goed in kaart hoe de machtsstrijd bij het VB de voorbije zes jaar verliep. Het is daarenboven vlot geschreven. Eigen belang eerst is uitgegeven bij Van Halewyck (Leuven), telt 183 bladzijden en kost € 14,95 euro.

Een kortere versie van deze recensie verscheen eerder op www.aff.be

(uit: Alert!, nummer 2, juli 2010. Alert! is een uitgave van de Anti-Fascistische Actie Nederland - AFA)

terug naar inhoud