alert = afa

Home
Inhoud 3-2010
Zoeken

Lonsdale News

Alert!
Postbus 2884
3500 GW Utrecht
alertafa@xs4all.nl
PGP-key

printversie

Wat is dat een "Vlaming"?

Uw correspondent in België

Wat is er typisch aan onze "Vlaamse cultuur", behalve "de taal" dan? Goeie vraag. En een vraag die vaak gesteld wordt nu we van onze "nieuwe burgers" plots gaan eisen dat ze zich die "cultuur" eigen maken. Zijn we niet allen wereldburgers of bestaat er zoiets als een collectieve "Vlaamse identiteit", naast een "Belgische" in ons geval dan? Moeilijke vraag en ik zou geneigd zijn "neen" te zeggen, aangezien ik me vaak meer verwant voel met "buitenlanders" die een gelijkaardige kijk op het leven hebben, dan met mijn eigen buren die op het Vlaams Belang of de N-VA stemmen. Maar goed, toch ben ik na een lange reis altijd wel blij om "bijna weer thuis" te zijn of om "mijn stal te ruiken", zoals ze dat bij ons zeggen. Maar waarom? Wat bindt ons Vlamingen dan wel? (En wat is eigenlijk Belgisch? Of zelfs Europees?) Een overdosis bier en frieten? Pralines, chocolade, wafels, pannenkoeken, oliebollen, vlaaien en mattentaartjes? Gentse waterzooi, konijn met pruimen, gehaktballen met kriekjes, kip met appelmoes, vol-au-vent, mosselen, "tomate crevette", paling-in-'t-groen, witloof in hespenrolletjes, "gratins", asperges en spruitjes? Of eerder saucissen, "pattaten", witte pensen, "stoemp", witte kool, rode kool, bloemkool, spek met eieren, "kouwe plat", hutsepot en stoverij? Of kop, smout, niertjes en varkenspootjes? Of zullen we vandaag toch maar pizza, pita of spaghetti eten? En koffiekoeken op zondagochtend en vis op vrijdag? En buiten de keuken dan? Het Belgisch compromismodel? De Vlaamse koppigheid? Ons relativeringsvermogen? Taalgevoeligheden? Dialecten vol met Franse leenwoorden? Ça va, merci, nondedju en santé. Een eeuwenoud minderwaardigheidscomplex? Op je knietjes en bidden? Eerst naar de zondagmis en dan gaan kaarten op café? Gitzwarte humor? Priesters die "en masse" kinderen misbruiken? En dan onze Vlaamse charmezangers… "Ik spring uit mijn vliegmasjien alleen maar om jouw te zien." Luisteren we naar Clouseau of liever naar Willem Vermandere? Of toch meer naar buitenlandse bands? En naar wat kijken we op tv? Vlaamse soaps, Britse detective- en comedyseries en vooral veel Amerikaanse actiefilms en voor de "meerwaardezoeker" wat "Europese cultuurfilms". En lezen, wat leest ons volk nog buiten de Dag allemaal en de Flair? Goeie vraag. En waarom moeten die Nederlanders nou per sé een eigen versie van "Loft" maken? En waarom vinden ze "La vie sexuelle des Belges" niet grappig? Wat hebben we dan nog? Een volgebouwd land? Geen bos die naam waardig, maar wel veel varkensstallen en koeien in de wei? Moestuinen en kippenkoten? Overal beton en lintbebouwing? De ochtendfile? Illegale storten en bouwovertredingen? De stations vol sigarettenpeuken en de cafés die altijd open zijn? Duivenmelkers en vinkenzetters? De processies en de eetfestijnen? Volksdansen en "sjoelbakken"? Gelukkig nog degelijk brood bij de warme bakker? De "druppelkes" jenever en meer dan duizend streekbieren, "abdij" of "speciaal", die allemaal in een ander glas geschonken moeten worden? Burenruzies en achterklap? Wielrennen en tennis? Dioxinecrisis en mestoverschotten? Allerhande corruptieschandalen? Lekker melancholisch zijn omdat het weeral regent? Kalmeringsmiddelen en slaappillen? Zelfmoorden? De eeuwenoude kasseien? De Lotto en de toto? Een hoefijzer boven de deur en sanseveria's op de vensterbank? En natuurlijk, het toppunt van Vlaamse kitsch, de "postuurkes" op de schouw en de kanten onderleggers en koperen ketels? De verlopen pensenkermissen, met hun lunaparken en hun schietkramen? De rommelmarkten? De Vlaamse boerenromantiek met veel "gerollebol" in 't hooi? De scouts en de concurrerende jeugdbeweging, de chiro? Gaan kamperen op de hei of op vakantie naar Spanje? Een weekendje naar de Ardennen of toch maar naar de zee? Wat is dat een typische Vlaming?

'Sjoelbakken' tijdens het pinksterkamp van Voorpost in 2007
  'Sjoelbakken' tijdens het pinksterkamp van Voorpost  
Goeie vraag. Er zijn wel een aantal stereotypen en clichébeelden, waaraan de doorsnee Nederlandstalige Belg inderdaad voldoet. De doorsnee Vlaming trekt zich weinig aan van wat er boven zijn hoofd beslist wordt, de Vlaming doet gewoon, in alle stilte, koppig en onverstoorbaar zijn eigen ding. De doorsnee Vlaming kijkt daarbij niet verder dan zijn eigen buik dik is. De doorsnee Vlaming "wordt geboren met een baksteen in zijn maag", werken, werken, werken, om ten slotte (oh ambitie) een eigen huis te kunnen bouwen, waar men vervolgens hoopt eindelijk met rust gelaten te worden en wee het gebeente van wie dan nog "op den hof" komt, want die wordt onder een luid "van mijn erf!" met de riek verjaagt. En na dat huis komen de "koterijen", de houten aanbouwsels die alle bouwwetten overtreden en waar volop in "gebronselt" wordt, waar vader zich kan terugtrekken met zijn duiven of zijn andere hobby's en waar spulletjes worden opgepot "voor mochten ze ooit nog eens van pas komen". Wie of wat er over ons regeert, dat zal ons ondertussen worst wezen, zolang we maar voldoende te eten en te drinken hebben en "dat ze voor de rest onze kop gerust laten". Als daarvoor links of rechts gecollaboreerd, gefraudeerd, gelikt, geschopt of gesjoemeld moet worden, dan zij het zo. "Zwartwerk en belastingsontduiking", zeggen we trots, "is onze nationale sport". De Vlaming zegt altijd braaf "ja ja" en doet vervolgens toch zijn eigen zin. De Vlaming zal weliswaar "nie neute en nie pleuje" zoals ze in Gent zeggen ("niet klagen en niet plooien"), maar we zijn geen volk van tafelspringers. We hebben dan ook geen roemrucht oorlogsverleden om trots op te zijn (één van de weinige veldslagen die "we" gewonnen hebben was de Guldensporenslag van 1302 en daar hebben we dan ook onze Vlaamse feestdag van gemaakt). De Vlamingen praten voorts opvallend stiller dan alle ons omringende volkeren en we tonen zelden het achterste van onze tong, behalve dan als we "zat" zijn, dan krijg je wat te horen! En te zien als er geknokt wordt. Een Nederlandse journalist vertelde het me ooit zo: "Als je van een Nederlander iets wilt weten dan vraag je het gewoon, als je van een Vlaming iets wilt weten dan moet je er eerst mee op café." De Vlaming is snel beledigd, maar relativeert zijn ongenoegens of zit stilletjes "zijn kas op te fretten". En als een Vlaming dan al eens "uit zijn kram schiet" en zijn frustratie op luide toon ventileert, dan tonen we niet zelden hoe kleinburgerlijk en bekrompen we eigenlijk zijn. De doorsnee Vlaming is immers oerconservatief en door en door beïnvloed door het katholicisme (zeker in vergelijking met onze Waalse landgenoten). Tot ver in de vorige eeuw was het immers "meneer pastoor" die het in Vlaanderen voor het zeggen had. Verder gaan de Vlamingen maar al te graag prat op hun "bon vivants" zijn en hun "joi de vivre", onmiskenbaar de invloed van de Bourgondische tijd. Een schril contrast dus, in onze ogen, met de "calvinistische moraalridders" uit Nederland. Het clichébeeld dus van de "Belgenmoppen": "dom" en voornamelijk geïnteresseerd in "bier en frieten". Een volk kortom van keuterboertjes en van kleine middenstanders, "les petits Flamands" zoals de Franstaligen wel eens smalend zeggen. Dus ja, "ik ben Vlaming" en ik vraag me af waar ik in 's hemelsnaam "fier" op zou moeten zijn? Niet dat we niet van ons land of van onze taal houden, zeer zeker wel, maar waar zouden we eigenlijk trots op moeten zijn? Op het feit misschien dat er na al die tijd nog "Vlamingen" bestaan? Oké, toen de Nederlandstaligen in België nog sociaal achteropgesteld werden door de Franstalige elite, was er wel "flamingant" verzet tegen deze taalkundige discriminatie, ook in socialistische kringen uit die tijd. Twee wereldoorlogen later, waarbij heel wat "flaminganten" tot tweemaal toe overgingen tot collaboratie met de Duitse bezetter, blijft er ook van dat "flamingantisme" weinig over om trots op te zijn. Nee, veel "nationale trots" zul je in Vlaanderen niet vinden, we wentelen ons dan ook liever in zelfbeklag. En die huidige plotse opflakkering van Vlaams-nationalisme, net op het moment van de geschiedenis dat de Vlamingen eindelijk eens niet te klagen hebben, nu we niet alleen numeriek in de meerderheid zijn, maar nu we ook het rijkste en machtigste deel van België vormen, dat flamingantisme van nu, toont enkel onze ongelooflijke bekrompenheid. We worden allang niet meer gediscrimineerd en nu, ja, nu, gaan we eens op tafel springen en de flamingant uithangen! Dapper hoor! Kleinzielig, ja. Bekrompen, wraakzuchtig en onverdraagzaam! "Les petits Flamands" laten ook eens van zich horen. En ik kan als Vlaming niets anders dan me daarvoor te schamen. Dat nationalisme van ons hangt me grondig de keel uit. Verder heb ik even weinig aan "duivensport" als Nederlanders vermoedelijk aan "klompen" en "tulpenbollen" (die overigens oorspronkelijk uit Turkije komen). Reageren mag. Je mag ook bij wijze van tijdverdrijf uit bovenstaande datgene zoeken wat typisch "Vlaams" is en wat "Belgisch", "Diets", "Europees" of "universeel" is. Alvast één tip en één van de weinig zaken waar we werkelijk trots op mogen zijn, onze onvolprezen streekbieren en trappisten zijn "typisch Belgisch", onze Waalse broeders zijn namelijk even bedreven in het brouwen. Santé!

(uit: Alert!, nummer 3, september 2010. Alert! is een uitgave van de Anti-Fascistische Actie Nederland - AFA)

terug naar inhoud