alert!Extreemrechts electoraat consolideert

Jaap van Beek

Bij de Tweede Kamer verkiezingen lijkt het extreemrechtse electoraat zich te stabiliseren. Lijst Fortuyn en Wilders wisselen stuivertje. Pastors en Nawijn bijten in het stof.

Sinds Geert Wilders zich in september 2004 van de VVD afsplitste, onder andere wegens zijn standpunt over de toetreding van Turkije tot de EU, gloort er hoop bij potentiŽle machthebbers 'op rechts'. Zoals bij Bart-Jan Spruyt, oprichter en lid van de conservatieve Edmund Burke stichting. Spruyt, die een deel van zijn denkschema's baseert op het werk van de Duitse conservatieve denker, antisemiet en wegbereider van het nationaal-socialisme Carl Schmitt (1888-1985) ziet een kans voor het verzilveren van politieke macht. Hij is voor de beperking van grondrechten voor moslims, vindt het intrekken van de subsidie voor de SGP een bedreiging voor de democratie en voelt zich met deze standpunten thuis bij Wilders. Spruyt steunt Wilders bij het afsplitsen van de VVD en het opbouwen van een nieuwe partij. Begin 2006 treedt hij bij hem in dienst om hier enkele maanden later ontevreden weer te vertrekken. Over zijn vertrek zegt Spruyt: "Ik kreeg genoeg ruimte. Ik heb van meet af aan bedongen dat ik mijn afkeuring van zaken als euthanasie, abortus en homohuwelijk moest kunnen blijven uitdragen. Maar ik ben zwaar teleurgesteld in wat er is bereikt. Ik had goede gronden te verwachten dat er, na de afscheiding van Wilders van de VVD, een brede conservatieve beweging zou ontstaan waaraan tal van fatsoenlijke, capabele mensen, zoals Marco Pastors en Joost Eerdmans, zouden meedoen. Maar dat is niet gebeurd. Zoals iedereen zien kan, ligt de rechterflank van het politieke spectrum er meer versplinterd bij dan ooit. Zolang mensen niet willen vechten tegen de wanorde in zichzelf, blijft het dweilen met de kraan open."

EenNL-verkiezingsposters in Utrecht
  EenNL  
EenNL
Die brede conservatieve beweging ziet Marco Pastors ook wel zitten. In maart 2005 zoekt hij toenadering tot Wilders. Tevergeefs, waarschijnlijk omdat beiden baas in hun eigen toko willen spelen. Ook Rita Verdonk wijst een samenwerking van de hand. Pastors is echter zelfverzekerd. Zijn partij Leefbaar Rotterdam is met veertien zetels in de gemeenteraad vertegenwoordigd. Zoals beloofd zou hij bij een succesvolle gemeenteraadsverkiezing zijn voorbeeld Pim Fortuyn volgen om landelijk door te breken met een nieuwe partij. Dit gaat hij proberen met EenNL. Door met redelijk ervaren politici als Joost Eerdmans (afgesplitst kamerlid van de LPF), Jan Dirk Blaauw (voormalig VVD-kamerlid) en Ronald SŲrensen (Leefbaar Rotterdam) in zee te gaan hoopt hij niet in dezelfde valkuilen te trappen als de LPF destijds deed. Een andere maatregel om problemen en machtsstrijd te voorkomen is het weren van partijleden. Die zouden alleen maar inspraak willen en dat is ongewenst volgens EenNL. De partij kent alleen een bestuur, kandidaten en donateurs. Deze elitaire en ondemocratische houding is opmerkelijk voor een partij die zegt pal te staan voor meer democratie. Middels een rechtstreeks gekozen minister-president en het invoeren van een bindend referendum wil EenNL "de kloof tussen burger en politiek" slechten. Burgers, sympathisanten en mensen die hun stem op de partij uitbrengen hebben echter, omdat ze geen lid kunnen worden, niets te vertellen of te controleren in de wereld van EenNL.

Net als de andere rechtse splinters profileert EenNL zich op dezelfde thema's. Men staat voor een kleinere en strengere overheid, die snel en zwaar straft, migranten weert, zich tegen de EU keert en de 'moslim' -cultuur minacht. Om zich te onderscheiden presenteert EenNL zich als 'redelijk' alternatief voor Wilders, die tť extreem zou zijn. Daags voor de verkiezingen staat de partij zeer laag in de peilingen en gooit Pastors het over de extreme boeg. In een radiospotje vergelijkt hij de 'Islamisering van Nederland' met de opkomst van het nationaal-socialisme in de jaren '30. Het mag allemaal niet baten, EenNL krijgt 62.829 stemmen en komt daarmee nťt niet in aanmerking voor een zetel. De korte termijn gevolgen: Joost Eerdmans belooft uit de politiek te stappen. Pastors is boos op de kiezers en de partij gaat voorlopig in de ijskast. EenNL voelt zich wel te groot om aan de Provinciale Statenverkiezingen van maart 2007 mee te doen.

Partij voor Nederland
De 5.010 stemmen die Hilbrand Nawijn met zijn Partij voor Nederland (PvN) binnensleepte waren er genoeg geweest om EenNL aan een zetel te helpen. Kennelijk heeft de PvN alleen steun weten te krijgen van vrienden en familie. Daar moet de voormalig topambtenaar van Justitie, hoofd van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), asieladvocaat en LPF Minister toch meer van hebben verwacht. In maart 2006 kreeg hij bij de gemeenteraadsverkiezingen in Zoetermeer wel veel steun. De lijst Hilbrand Nawijn is hier met vijf zetels vertegenwoordigt. En Philip Dewinter, voorman van het Vlaams Belang (VB) beschouwt Nawijn kennelijk als Neerlands hoop in bange dagen. In 2005 trekken zij geregeld samen op. Nawijn is dan nog LPF kamerlid en presteert het om als eerste Nederlandse politicus te speechen op een VB-bijeenkomst. In april reist hij ter inspiratie samen met Dewinter op kosten van het VB af naar de extreemrechtse Deense Volkspartij. Vervolgens pogen zij een gezamenlijke denktank op te richten. De LPF heeft hierop veel kritiek. Niet in de laatste plaats omdat de presentatie van de lancering van de denktank in de voormalige woning van Pim Fortuyn plaatsvindt. Hilbrand trekt het allemaal niet meer en besluit zich van de LPF af te splitsen om als onafhankelijk kamerlid verder te gaan. De kiem voor het ontstaan van de PvN is hier geboren. Op landelijk niveau zullen we na dit mislukte avontuur van Nawijn voorlopig niet meer horen. In Zoetermeer zal hij ongetwijfeld doorgaan met het bagatelliseren van extreemrechts geweld, het toejuichen van de doodstraf en het pleiten voor een algeheel verbod op het bouwen van moskeeŽn.

Nieuw Rechts wint zetel
De electorale miskleun van Nieuw Rechts zet zich reeds bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2005 in, en houdt stand. Van de te verwachten vijftien zetels die politiek leider Michiel Smit vorig jaar als een warme worst aan zijn achterban voorhield zijn er inmiddels twee binnen.

Het voorgenomen doorstoten naar de Tweede Kamer heeft niet plaatsgevonden. In een poging hiertoe stuurde Smit afgelopen zomer een open brief rond. Hierin pleit hij voor meer samenwerking op de rechterflank, waarbij men elkaars sterke kanten moet gaan gebruiken. "Niet voor mezelf", zegt Smit, "maar omdat ik denk dat Nederland er beter door wordt". Enig effect blijft uit. Nieuw Rechts stuit op een gebrek aan organisatie, menskracht en geld. De partij roeit uit armoede met de riemen van de gemeentelijke herindelingen, waarvan de verkiezingen ook op 22 november plaatsvinden. In Lansingerland en Binnenmaas doet Nieuw Rechts mee. In Roermond is dit de bedoeling maar dat mislukt. Wat dat betreft blijft de partij van Michiel Smit rond Rotterdam hangen. Martin Dijkhuizen zit immers in Ridderkerk in de raad namens Nieuw Rechts. Ridderkerk ligt direct ten zuid-oosten van Rotterdam. Enig politiek gevoel kan de partij niet ontzegd worden. In Roermond krijgt Wilders 12% van de stemmen. Maar ook in Lansingerland en Binnenmaas behaalt deze partij een bovengemiddeld aantal stemmen. Er is dus sprake van een relatief grote sympathie voor een extreemrechtse anti-immigratie partij. In Lansingerland behaalt Nieuw Rechts dan ook een zetel. Smit, de lijsttrekker, moet voor de installatie van de raad zijn verhuisd vanuit Rotterdam naar Lansingerland, anders is de zetel ongeldig. Met deze verkiezingswinst groeit de partij een beetje. De politiek leider is weer onder dak en men geeft de moed niet op. Nieuw Rechts wil in meerdere provincies in maart 2007 proberen een zetel in de provinciale staten te halen. Op deze manier wil de partij stap voor stap groeien naar een of meerdere Tweede Kamer zetels.

Geen zichtbare white power en nazi symboliek
Mocht Nieuw Rechts ooit echt gaan groeien, dan staat Michiel Smit nog heel wat te wachten. Zelfs in de kleine toestand waarin de partij momenteel verkeert bestaan er veel interne problemen. In oktober schrijft Martin Dijkhuizen, raadslid in Ridderkerk, een open brief waarin hij een toelichting geeft op zijn besluit uit het hoofdbestuur te stappen. Naast de beroerde interne communicatie vreest hij voor een radicalisering; "Ik wil hierbij nogmaals herhalen dat als de partij in het extreme gaat vervallen wij er zeker uit zullen stappen. En ik wil bereiken dat er een goed kader en hoofdbestuur is en niet een bestuur dat maar een knik mag maken en dat is ja en amen zeggen tegen de OOO zo grote leider." Naast de autoritaire bestuursstijl heeft Dijkhuizen heeft het over de geruchten dat neonazi's toe gaan treden tot het partijkader. Daarnaast heeft hij problemen met het nieuwe verkiezingsprogramma van de partij. Hierin staat dat er geen woningen meer mogen worden toegewezen aan 'vreemdelingen'. Een aantal maanden later laat Dijkhuizen echter weten dat alles weer koek-en-ei is, zonder dat er iets aan het programma is veranderd.

Problemen komen niet alleen van binnenuit. Smit wist recent geregeld de aandacht van antifascisten te trekken. Tijdens de verkiezingen is er in de betreffende gemeentes huis-aan-huis door AFA een groot aantal 'Stop Nieuw Rechts' verkiezingstabloids verspreid. (1) Hierin wordt de kiezer een blik in de keuken van deze partij gegund. Tot twee maal moest Michiel Smit afdruipen tijdens een poging tot openbaar spreken in Amsterdam. En op een verkiezingsbijeenkomst in Rotterdam, die plaats vond in twee partytenten, verstoorden activistische clowns het partijfestijn. Op deze bijeenkomst, die volgens het Nieuw Rechts kaderlid John Middelman een van de eerste is die niet van tevoren door AFA werd verstoord, komt slechts een handjevol mensen opdagen. Voor de ingang staat echter wel een groepje neonazi's van Jeugd Storm Nederland. Zij schelden de partijleden uit voor jodenvrienden en homofielen. Naar verluidt moest John Middelman in elkaar worden geslagen omdat hij Adolf Hitler zou hebben beledigd. Bovendien heeft Middelman een kledingvoorschrift voor de bijeenkomst bekend gemaakt. Hierin staat dat er "geen zichtbare white power en nazi symboliek" mag worden gedragen. "Het volk is daar nog niet aan toe" aldus Middelman. Een treffender wijze om duidelijk te maken waar Nieuw Rechts politiek gezien staat had hij niet kunnen maken.

Jaap van Beek

Noot:
(1) Zie http://www.stopnieuwrechts.org

Partij voor de Vrijheid
Geert 'ik geloof niet in een gematigde Islam' Wilders en zijn Partij voor de Vrijheid (PVV) hebben zich het meest radicaal opgesteld. Dat heeft hen geen windeieren gelegd. De uitzonderlijke geloofs-interpretatie van enkele radicale moslims in Nederland staat volgens Wilders model voor de religieuze identiteit van alle moslims wereldwijd. Daarmee heeft de PVV haar grootste politieke punt. Wilders beschouwt 'de moslims' als monolithisch geheel. Alhoewel de gemeenschapszin van veel moslims sterker is dan binnen het door individualisme beÔnvloedde christendom, bestaan er wel degelijk grote verschillen in de religieuze en sociaal-politieke invulling van het geloof. Net als 'de Nederlanders' en 'de Europeanen' ziet hij hen onterecht als homogene groep met een gedeeld normen en waardenpatroon. Bij de Europeanen zou dit patroon overigens verankerd liggen in de gezamenlijke joods-christelijke geschiedenis en traditie. Dat sinds mensenheugenis joden door christenen worden vervolgd en er in Europa in de vorige eeuw vol vrees en haat tegen joden werd aangekeken laat Wilders onbesproken. Dat de joodse en islamitische cultuur niet per sť vijandige tegenpolen, maar ook twee culturen met veel raakvlakken en overeenkomsten zijn, verzwijgt Wilders. Als een demagoog onderscheidt hij eenvoudigweg twee groepen; wij en zij. En dat werkt. In zijn ogen zijn moslims, migranten en linksen de oorzaak van alle maatschappelijke problemen. Het antwoord; een immigratiestop van vijf jaar. Ontneming van het recht voor Nederlandse moslims om eigen scholen en verenigingen op te richten. En het principe dat burgerrechten aan iedereen toekomen die Nederlands staatsburger is, herzien. Deze politieke denkbeelden zijn zonder meer extreemrechts. Helaas bestaat hier een politieke markt voor. De PVV kreeg 579.490 stemmen. Samen met de lijst Fortuyn (20.956) en de hierboven genoemde partijen zijn er 668.285 'anti-immigratie'-stemmen uitgebracht. Goed voor tien zetels. En daarmee wordt het gat van de vertrekkende LPF ruim mee opgevuld. Het hardnekkige denkbeeld dat een samenleving beter wordt van racisme en discriminatie houdt kennelijk bij een aanzienlijk deel van de bevolking stand. Het is aan alle linkse politieke tegenstanders van deze denkwijze dit beeld te ontkrachten, te kijk te zetten, te bestrijden en alternatieven te presenteren.

terug naar inhoud