Nederland op z'n kop; de visie van Michiel Smit

Jaap van Beek

Ruk naar rechts
Op populistische wijze ageert Smit in 'Nederland op z'n kop' tegen de multiculturele samenleving. Die leidt volgens hem alleen maar tot chaos, vervreemding en verloedering. Daarom moet de "Nederlandse cultuur boven het discriminatieverbod gesteld worden". Het sociale zekerheidsstelsel word in 'Nederland op z'n kop' ook op de korrel genomen. Dat kost volgens Smit teveel geld en ondermijnt de onderlinge solidariteit. Arbeidsongeschikten en werklozen dienen in de toekomst te vertrouwen op de spontaan aangeboden solidariteit van burgers en liefdadigheidsorganisaties die "vanuit vanzefsprekende naastenliefde voortkomt". De kort beschreven standpunten om de doodstraf in te voeren, elke ochtend op scholen de Nederlandse vlag te hijsen, het Wilhelmus te zingen, winkeliers het recht te geven zich bewapend te verdedigen tegen overvallers en uitgeprocedeerde asielzoekers te voorzien van een elektronische opsporingenkelband zullen het goed doen bij de Nieuw Rechts achterban. Al gaan voor sommigen van hen deze maatregelen lang niet ver genoeg. Met het extreme karakter van deze voorstellen neemt Smit een plaats aan de parlementaire zijlijn in. Het opstappen uit de partij van het kaderlid Marc Bajema is hier een illustratief voorbeeld van. Bajema, een student archeologie, was secretaris van de partij en voorzitter van de Van Oldenbarnevelt Denktank (VOD), dat Nieuw Rechts een ideologische basis moet geven. Bajema is na een jaar tot het inzicht gekomen dat zijn partij een 'rerun' van de Centrum Democraten is geworden en daarmee is veroordeeld tot "gerommel in de marge". Hopelijk heeft Bajema eindelijk eens een keer gelijk. Mocht dat zo zijn neemt dit niet weg dat de kans bestaat dat de standpunten die Nieuw Rechts huldigt over een aantal jaar zijn overgenomen door 'fatsoenlijk' rechtse partijen. De al jaren aanhoudende ruk naar rechts in parlementair Nederland heeft er immers ook voor gezorgd dat een deel van de politieke agenda van de Centrum Democraten overgenomen. Eén van de overeenkomsten met 'fatsoenlijk' rechts is in elk geval vrij basaal en komt in 'Nederland op z'n kop' tot uiting in het hoofdstuk 'De Nederlandse cultuur'. Die cultuur zou verloederen door "De steeds grotere toestroom van onaangepaste vreemdelingen". Die 'vreemdelingen' ontbreekt het aan een gedeeld besef van goed en kwaad en kennis van de Nederlandse geschiedenis. Daarom moeten Nederlanders "stoppen met het miskennen van hun eigen cultuur" en leren inzien dat de joods-christelijke traditie de basis is van het besef van goed en kwaad.

Joods-christelijke traditie
Het is de laatste jaren bij veel politici die tekeer gaan tegen de Islamitische cultuur populair om de joods-christelijke traditie als een basis van de Nederlandse nationale identiteit te beschouwen. Zo benadrukken zij de vermeende superioriteit van 'de Nederlander'. Fortuyn zei het, Bolkestein en Balkenende zeggen het en nu zegt Smit het ook. Dat de gedeelde geschiedenis van joden en Marokkanen groter en succesvoller is dan menigeen denkt laten deze politici strategisch achterwege. Zo is de eeuwenoude joods-Marokkaanse traditie constructief en zijn de joodse en islamitische cultuur geen vijandige tegenpolen, maar twee culturen met veel raakvlakken en overeenkomsten. Dat fundamentalisten van beide kanten elkaar bestrijden doet hier niets aan af. Heden ten dage verkeren joden en Marokkanen in hetzelfde schuitje waar zij samen uit kunnen proberen te komen. Joden hebben te maken met antisemitisme en sinds 11 september is er sprake van een toenemende islamofobie. Het is ook niet logisch te stellen dat de joodse en de christelijke religies gezamenlijk de basis van deze samenleving vormen. Sinds mensenheugenis worden joden door christenen vervolgd. In de recente geschiedenis (Tweede Wereldoorlog) werden in veel West-Europese staten joden door christenen als fundamenteel anders gezien en zowel gevreesd als gehaat. Binnen landsgrenzen, die altijd kunstmatig van aard zijn, is er sowieso zelden sprake van een gedeelde nationale identiteit. Christenen, katholieken en joden die in Nederland woonden wilden tot voor kort niets van elkaar weten en wisten weinig begrip op te brengen voor elkaars denkbeelden. Zo vormde het katholicisme in de ogen van de rest van het christendom een bedreiging voor de fundamentele waarden van de westerse samenleving. De rooms-katholieke ideologie zou de gekoesterde vrijheid van het denken ondermijnen. Het was een totalitaire ideologie die werd gecoördineerd door de paus in Rome. Een instituut dat al eeuwenlang verantwoordelijk is voor het ondermijnen van de vrije geest. Ietsje verder terug in de geschiedenis leidde de religieuze en culturele kloof tussen katholieken en protestanten in Nederland geregeld tot gewelddadige conflicten. Aan het eind van de 19e eeuw werd de inname van Den Briel door de protestantse watergeuzen herdacht en gevierd. De protestanten in het Westland ergerden zich er aan dat katholieken niet aan de festiviteiten deelnamen en dwongen zulke gezinnen met geweld om de nationale driekleur uit te hangen. In het katholiek Brabant was juist de protestantse minderheid het mikpunt. Daar moest de marechaussee protestanten beschermen tegen honderden gewelddadige betogers die riepen: "Weg met de geuzen, slaat ze dood". Wanneer je in bovenstaande voorbeelden wat goochelt met de woorden 'katholieken' en 'protestanten' door ze te vervangen door 'Marokkanen' en 'Nederlanders' heb je een schets van de huidige politiek situatie. Delen uit verschillende groepen in de samenleving willen en/of kunnen elkaar niet begrijpen. Smit denkt dit probleem op te lossen door migranten te dwingen kennis te nemen van de Nederlandse geschiedenis en 'Nederlanders' trots te laten zijn op hun afkomst. "Nederland is niet iets dat zomaar iedere dag opnieuw uitgevonden wordt", stelt hij in zijn boek. Maar om de samenleving werkelijk te begrijpen dien je te beseffen dat immigratie hier een structureel onderdeel van vormt. Daarnaast ontwikkelt de samenleving zich continu waardoor deze letterlijk elke dag opnieuw uitgevonden wordt. En wie is er nu een Nederlander? Iemand die hier geboren is? Of moeten de ouders in Nederland geboren zijn? Iedereen die in Nederland woont en in de familielijn een aantal generaties afzakt komt terecht in een ander land. En stel dat de Nederlandse bevolking louter en alleen uit 'Nederlanders' zou bestaan. Verdwijnen dan de onderlinge verschillen? Zijn de problemen die Smit beschrijft in zijn boek, zoals armoede, criminaliteit, sociale onzekerheid en conflicterende levensbeschouwelijke overtuigingen dan verdwenen? Nee. Smit verlangt naar een samenleving die nooit heeft bestaan en niet kan bestaan. Behalve in zijn dromen.

Jaap van Beek is lid van het AFA Landelijk Secretaraat