Interview met Nasser Aburfaha

'Als men Palestina van de kaart wil verwijderen, dat zet ik het via de winkelschappen terug erop!' op bezoek bij Nasser Aburfaha van Canaan Fair Trade

Begin mei reisden wij twee weken op de Westelijke Jordaanoever rond. Ondermeer op zoek naar initiatieven die de door checkpoints, roadblocks, de Muur, nederzettingen en de wegen tussen nederzettingen en Israel verlamde Palestijnse economie nieuw leven in proberen te blazen.

Zo bezochten we het kantoor van het Canaan Fair Trade-bedrijf bij Jenin en de iets verderop gelegen opslagplaats. Een aantal van de, overigens uitstekende, producten van Canaan, zoals de olijfolie en olijven, kenden wij al in Nederland, hoewel deze nog steeds zeer beperkt verkrijgbaar zijn. Nieuwsgierig naar het verhaal achter dit bedrijf, schoven wij aan bij de directeur van Canaan, Nasser Aburfaha.

Deze Palestijn van boerenouders studeerde antropologie en economie in de Verenigde Staten en kwam daar in aanraking met het concept Fair Trade, door de Fair Trade koffie die zijn lokale coffeeshop schonk. Nasser liep in 2003 stage in Palestina en legde daar de basis voor Canaan Fair Trade, met als basis de export van hoogwaardige olijfolie. Het concept sloeg aan en een jaar later besloot Nasser van een universitaire carrière af te zien en zich volledig op zijn bedrijf te gaan richten.

Hij stak er eigen geld in, want geen enkele bank wilde het risico nemen in de in 1967 bezette gebieden te investeren. En in plaats van geld van ontwikkelingsorganisaties aan te nemen, zette Nasser Canaan Fair Trade op als een commercieel, maar ideëel bedrijf. Ook voor het concept Fair Trade waren in Palestina geen regels, maar inmiddels is er de Palestinian Fair Trade Organisation en zijn de medewerkers van Canaan getraind door de Zwitserse organisatie IMO, die controles uitvoert om de kwaliteit van het Fair Trade principe hoog te houden.

Nasser: 'Ik wil graag dat Palestina bekend wordt om iets anders dan geweld en politieke spanning. Wij produceren heerlijke producten, maar niemand weet dat. Sommige van die producten worden geëxporteerd, maar enkel als bestanddeel. Bijvoorbeeld zeep, waarvoor onze olijfolie wordt gebruikt. Maar dat wordt gelabeld als Amerikaanse product! Wij willen producten op de markt waarvan het duidelijk is dat de herkomst Palestina is. Als men Palestina van de kaart wil verwijderen, dat zet ik het via de winkelschappen in het Westen terug erop!'

Olijfolie is voor 70 procent van de Palestijnse boeren de belangrijkste bron van inkomsten. Al duizenden jaren wordt de olijfboom verzorgd en verbouwd en worden haar producten als hout, olie en olijven optimaal gebruikt. Door de Israelische bezetting raken veel boeren hun landbouwgrond kwijt omdat zij verstoken raken van hun land door de Muur, worden duizenden olijfbomen door het Israelische leger ontworteld of als sierobject verplaatst naar illegale joodse nederzettingen.

Canaan garandeert de boeren die volgens de Fair Trade principes gaan werken, het dubbele van de prijs per liter olijfolie zoals die op dat moment geldt. En degene die de olie perst, krijgt volgens Palestijnse traditie van iedere 15 liter sowieso 1 liter. In de perserij wordt erop toegezien, dat de oogst niet gemengd wordt met de niet Fair Trade oogst en ook dat de machine goed schoon is, zodat er geen resten van olie of bestrijdingsmiddelen van andere oogsten inkomen.

Er zijn nu binnen Canaan 43 olijfolie-coöperaties actief, waarin zo'n 1700 boeren in de omgeving van Jenin, Nabloes, Salfit en Ramallah zijn verenigd, die volgens het Fair Trade principe werken en hun werknemers goed behandelen, niet discrimineren en fair betalen. Twintig daarvan, met 375 leden, verbouwen ook biologisch.
Ook zijn er acht vrouwencorporaties met 41 leden, die zich bezig houden met het oogsten van het kruidenmengsel za'atar (tijm en sesamzaadjes), tomaten drogen, amandelen plukken en de traditionele mand, de qirtalla, van twijgen van de wortel van de olijfboom weven. Deze twijgen zijn een restproduct van de olijfboom, die tijdens snoei-onderhoud verwijderd worden. Optimale benutting van de boom dus!

In totaal is er 3000 ha. landbouwgrond in Palestina waar Fair Trade wordt gewerkt, de grootste in de hele regio. 'Toen wij ermee begonnen, registreerden zich direct honderden boeren. Het concept van corporaties en biologisch werd traditioneel gezien al toegepast, enkel de omgang en opslag moest aan hogere eisen voldoen als voorheen om aan de principes van Fair Trade te voldoen. Het gaat heel goed, ondanks dat onze boeren en inspecteurs geregeld landbouwgrond niet kunnen bereiken door wegblokkades van het Israelische leger of het traject van de Muur. Verder worden er door joodse kolonisten of Israelische soldaten waterbronnen afgesloten. Onze boeren proberen dan toch water af te tappen, omdat de olijfboomgaarden voor hen van levensbelang zijn. Het probleem is, dat we geen protest kunnen aantekenen tegen het afsluiten van de waterbronnen. Ook kunnen wij geen vergunning krijgen om deze te gebruiken, want er bestaat geen vergunning. Laat het duidelijk zijn, wat wij doen is niet illegaal; de bezetting is illegaal,' aldus Nasser.

Maar er zijn meer problemen. Zo wordt de im- en export vanuit de Westelijke Jordaanoever door Israel bemoeilijkt. Bij gebrek aan een glasfabriek in Palestina moet glaswerk worden ingevoerd. Zo komen de flessen en potten uit Italië en dat transport kan er zomaar vier weken over doen. Voor de opslag in de haven van Haïfa in Israel moet Canaan dan betalen, evenals voor de inspectie en beveiliging. Canaan vraagt daar niet om, maar Israel doet dat gewoon. Ook transport van Israel naar de Westelijke Jordaanoever is lastig, zeker als je niet weet wanneer de goederen worden vrijgegeven. Export moet eerst goedgekeurd worden door het Palestijns Nationaal Gezag (PNA), dan moet er in Israel havenbelasting worden betaald en ja, alweer beveiligingskosten.

Deze kosten kan Canaan onmogelijk in haar producten doorberekenen, maar Nasser laat zich daardoor niet uit het veld slaan: 'De meeste bedrijven hebben een plan A, maar Canaan heeft ook een plan, B, C, D en E.' Met creativiteit en een mix van Amerikaans optimisme en Palestijns doorzettingsvermogen, zo lijkt het, gaat het Canaan voor de wind en is de planning om volgend jaar 400.000 flessen olijfolie af te zetten.

Nasser: 'De olijfboeren van Canaan zijn het symbool van het erfgoed van Palestina en tegelijk die van de toekomst. Onze producten zijn onze identiteit, het is onze manier van het delen van onze tradities en ons land met de rest van de wereld. Doordat wij het zelf verbouwen, de flessen vullen, met de hand labellen en verpakken, groeit het zelfvertrouwen in de gemeenschap. Canaan steunt ook Trees for Life, een olijfbomenprogramma dat drie jaar oude bomen verschaft aan startende boeren, kleine boeren, vrouwelijke boeren of boeren van wie bomen of landbouwgrond door het Israelische leger zijn vernietigd. Van elke fles die wij verkopen, gaat er één Euro naar Trees for Life. Ook geeft Canaan studiebeurzen aan kinderen van boeren die zelf geen opleiding hebben kunnen volgen. Gedurende vier jaar wordt collegegeld en boeken betaald voor studie aan een lokale Palestijnse universiteit. Ook hiervoor maakt Canaan één Euro per verkochte fles vrij.' In 2007 zorgde Canaan voor 10 studiebeurzen.

Canaan exporteert inmiddels naar Engeland, Ierland, Denemarken, Noorwegen, Zweden, Nederland, Duitsland, Frankrijk, Italië, Oostenrijk, de Verenigde Staten, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland, Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten. Voor volgend jaar staat Japan op het programma. Ook wordt er gewerkt aan nieuwe producten, zoals een groene en zwarte tapenade, maar kort houdbare artikelen kunnen lastig uitgevoerd worden.

Jeroen Bosch

Producten van Canaan Fair Trade

Olijfolie (in flessen van 375, 500 of 750 ml.; in blik van 1 of 5 liter), in 2 soorten:

Nabali: de oeroude boom, die al sinds 6000 jaar in Palestina groeit; de Nabali-boom geeft een medium tot lichte olijfolie met een fruitige smaak

Rumi: deze stamt uit de Romeinse tijd en geeft een wat steviger robuuste olijfolie

Olijven van de Nabali-boom, groene geconserveerd met water, citroensap, olie en zeezout en zwarte, gedroogde en ingelegd in zout uit de Dode Zee

Za'atar: kruidenmengsel van tijm en geroosterde sesamzaadjes, onmisbaar bij een traditioneel Palestijns ontbijt met versgebakken brood en olijfolie. Dip het brood in de olijfolie en daarna in de za'atar. Ook te gebruiken in omeletten, soepen en salades

Olijfoliezeep: bestaat voor 72 procent uit olijfolie, gesneden met de hand. Er zijn ook geparfumeerde versies

Voor prijzen, ga naar www.canaan.nl.

Eerder verschenen in Soemoed, tweemaandelijkse uitgave van het Nederlands Palestina Komitee, jaargang 36 nummer 3 (mei-juni 2008). Abonneren voor € 32,50 via npk@xs4all.nl. Zie ook www.palestina-komitee.nl.

back