alert!Verkiezingen en extreemrechts in Utrecht door de jaren heen

Lees onderaan verder: 'Wie is die Wim Vreeswijk eigenlijk?' door Kafka

AFA-Utrecht

Extreemrechtse partijen zijn al sinds 1980 actief in Utrecht. In september van dat jaar proberen de Nederlandse Volks Unie en de Centrumpartij middels pamfletten de opgewonden stemming in de Dichterswijk in Utrecht in hun voordeel om te zetten. Buurtbewoners stellen zich teweer tegen de vestiging van buitenlanders in hun wijk onder het motto 'laat ze maar naar een duur huis in Lunetten gaan'. Uiteindelijk blijkt de buurtopwinding (barricades ed) tegen gemeentelijk huisvestingsbeleid te gaan en zeker niet tegen buitenlanders. Met stickers van de CP en pamfletten van de NVU waarin staat dat "Mohammedanen tegen de ruiten spuwen als een Nederlander varkensvlees aan het bereiden is", bereiken de fascisten het tegengestelde: de wijk neemt collectief stelling tegen hen: "Trap niet in de pogingen om verdeeldheid te zaaien! Want de buurt is van ons en zeker niet van Glimmerveen en de zijnen!", zo staat in een buurtpamflet te lezen.

Verkiezingsposter uit 1977 van de NVU. Glimmerveen is nog altijd actief in nationaal socialistische kringen in Nederland en Duitsland
  NVU Flyer  
1986
Wim Vreeswijk wordt namens de CP gekozen in de gemeenteraad van Utrecht. Deze Utrechtse makelaar werd in 1982 voor dezelfde CP in Almere in de gemeenteraad gekozen. In 1983 wordt hij in Almere gearresteerd wegens het verspreiden van racistische pamfletten. In 1986 wordt hij in Diksmuide gezien, in 1988 is hij, samen met Janmaat en Schuurman, aanwezig bij een demonstratie van het Front National van Jean-Marie Le Pen in Parijs en Vreeswijk heeft contacten met ex-SS'er Franz Schönhuber van de Deutsche Volks Union (DVU). Hij verruilt zijn "primaire inkomensbron", raadswerk, voor Utrecht. Het gemeentehuis wordt gedurende de installatie door duizenden mensen geblokkeerd teneinde het Vreeswijk onmogelijk te maken deze bij te wonen. Met behulp van de politie weet hij echter, samen met adviseur Henk de Wijer, in een vleeswagen binnen te komen. Tientallen organisaties en alle politieke partijen in de Utrechtse gemeenteraad ondersteunen een grote demonstratie en manifestatie tegen de CP. Vreeswijk doet in zijn raadstijd geen enkel initiatiefvoorstel, zwijgt de meeste tijd en is nog vaker afwezig.

Vreeswijk probeert in 1990 het stembureau binnen te komen om een stem op zichzelf uit te brengen. Demonstranten proberen dat te verhinderen en maken een mouw van Vreeswijks colbert buit
  Vreeswijk  
1990
Wim Vreeswijk wordt wederom in de raad gekozen, nu voor de Centrumdemocraten. Nummer 2 op de lijst is John Morren, ex-gouw-leider van de Vikingjeugd en begin jaren '80 actief lid van de Nederlandse Volks Unie en het Jongeren Front Nederland (JFN) en nauw bevriend met NSB-weduwe Rost van Tonningen. In 1986 wordt Morren gefotografeerd in Diksmuide, waar hij de Hitlergroet brengt. Ook op de lijst staat John van Prooijen, berucht nazi-skinhead (zie ook dossier After The Fire). Al jaren actief in het JFN en veroordeeld wegens het ingooien van ruiten bij buitenlandse organisaties, het molesteren van voorbijgangers en het verspreiden van nazi-propaganda van het nazi-verzendhuis Oi!-Stuffs en verspreiding van het skinheadfanzine Hou Contact.
In 4 jaar tijd is het Vreeswijk niet gelukt om zijn aanhang uit te breiden. Eerder raakte hij in opspraak door gesjoemel met handtekeningen en het zonder toestemming gebruiken van cartoons in zijn verkiezingsfolders. Hij wordt veroordeeld tot het betalen van f 6000,- boete. Ook dit jaar wordt op de dag van de installatie door anti-fascisten het stadhuis geblokkeerd. Vreeswijk mocht echter tegen de regels in overnachten in het stadhuis.

John Morren, ex-lid Viking Jeugd, CD en Nederlands Blok (derde van rechts) op de IJzerbedevaart in Diksmuide brengt de Hitlergroet
  Morren  
1994
Wim Vreeswijk heeft in 1992 zijn eigen partij opgericht, het Nederlands Blok. Analoog aan het Vlaams Blok richt hij zich meer op sociale thema's en verpakt hij de boodschap 'Vol=Vol' netter. Toch heeft hij weer niet kunnen zorgen voor uitbreiding van zijn aanhang. Wel probeert hij geregeld de publiciteit te halen ondermeer door te bluffen Filip deWinter uit te nodigen voor zijn installatie. Vergezeld van drie CD'ers, John Morren, Martin De Regt en Hennie van Eijk, wordt hij op de dag van de installatie én de traditionele blokkade per boot het stadhuis binnengesluisd. Martin de Regt is ook al een oudgediende en heeft het traject CD, CP '86 en weer terug allang doorlopen. Als fractiemedewerker voor de Tweede kamer van Janmaat is hij een oude getrouwe. De CD-Kring Utrecht krijgt hij echter nooit van de grond. De Regt is ieder jaar aanwezig op de IJzerbedevaart in Diksmuide en is hét buitenlandcontact voor de CD. Als hij in 1996 teveel met Martijn Freling van CP'86 in Rotterdam omgaat wordt hij door Janmaat uit de partij gegooid. Anno 1998, voor de verkiezingen zit hij als 'fractie De Regt' in de gemeenteraad en heeft aangekondigd een nieuwe partij "De Conservatieven" op te richten. Kort na de installatie stappen Morren en van Eijk over naar de partij van Vreeswijk.

John Morren (links) omarmt de zwarte weduwe Rost van Tonningen. Rechts op de foto de voormalige NSB-burgemeester van Renkum, Dhr. Zeilmaker
  Heubel  
1998
De Centrumdemocraten willen, ondanks het gebrek aan kader in Utrecht, persé die drie zetels van 1994 weer binnen halen en hebben daarvoor Hans Janmaat als lijsttrekker neergezet. In 1982 werd de leraar maatschappijleer in de Tweede kamer gekozen voor de Centrumpartij. Hij was daarvoor een politiek zwerver: via de KVP, PvdA, VVD kwam hij bij de DS '70 terecht. In 1980 wordt hij leider van de CP. De CP wordt vooral bekend om de vele commotie die elke vergadering van hen teweeg brengt. Ook de rechterlijke macht probeert de CP in te dammen; het wordt de CP verboden om te praten over "het hoge allochtone aandeel in de criminaliteit" en " de voorrangsbehandeling voor leden van minderheidsgroepen". De CP werd desondanks alsmaar militanter in de toonzetting van haar propaganda. De grenzen moeten hermetisch dicht, het opvoeren van paspoortcontroles, noodtoestandswetgeving voor politie, het terugsturen van buitenlandse drugsverslaafden is de politiek van de CP in de beginjaren. Een aantal conflicten in 1984 over de koers van de partij betekenen het einde van Janmaat binnen de CP en hij richt op het eind van dat jaar de Centrumdemocraten op. In 1986 haalt de CD 0.5% van de stemmen en verdwijnt Janmaat uit de Tweede Kamer. In 1989 keerde Janmaat echter terug en in 1994 won de CD met 2.9% zelfs 3 kamerzetels. In 1996 worden Janmaat, Schuurman en de CD definitief veroordeeld wegens het aanzetten tot rassenhaat in televisie-uitzendingen. Hier komen geldboetes uit voort. In december 1997 wordt Janmaat wederom veroordeeld tot geldboetes en een voorwaardelijke gevangenisstraf van 4 weken wegens het aanzetten tot rassenhaat tijdens een legale CD/CP'86 demonstratie in Zwolle in 1996.

In 1988 loopt Wim Vreeswijk met vlag, achter hem Hans Janmaat en Wil Schuurman, mee met een demonstratie in Parijs van het Front National
  FN  



Vier van de zeven kandidaten komen van buiten Utrecht. J.M. Verhoef, op nummer 2, heeft ooit voor de Provinciale Statenverkiezingen in 1995 kandidaat voor de CD gestaan. De andere twee Utrechters, Mevrouw H.E.M. van de Weghe en J.H. Temming zijn respectievelijk 24 en 29 jaar oud en onbekend. Verder staan J.A Gilles, Wim Elsthout en R.D Hubbers (Zie Haarlem) uit Haarlem op de lijst. Elsthout is de bekendste van het stel en heeft pas zitting genomen in de Tweede Kamer als opvolger van de overleden Zonneveld.
Op de ondersteuningsgslijst staan hardnekkige leden als Delil en van Plateringen. Deze types doen echter niets anders dan trouw zijn aan de partij en dat is eigenlijk al eng genoeg. Ondersteuner dit jaar is ook SA Flantua, in 1994 nog ondersteuner van het Nederlands Blok. Wim Vreeswijk heeft vreemd genoeg de zittende kandidaten Morren en van Eijk op nummer 4 en 5 gezet. Op 2 en 3 staan Eric DuBlois uit Ede, waar het Nederlands Blok niet genoeg handtekeningen bij elkaar kreeg en Irene Vreeswijk-Mullaert, de huidige fractie-assistent en vrouw van Vreeswijk. Op de kandidatenlijst (30 personen maar liefst) staan verder Hans van Buuren, ondersteuner Centrumpartij in 1986 voor de gemeenteraadsverkiezingen, hoofd acquisitie van het Nederlands Blok, medewerker van het partijblad Noorderlicht en specialist in het intimideren van medewerkers van het Komitee Utrecht tegen Racisme en Fascisme KURF. Ook hier vinden we een Delil (Cor) terug, kennelijk heeft binnen de familie ook een scheuring plaatsgevonden. Delil stond in 1990 voor de gemeenteraadsverkiezingen kandidaat voor de CD, in 1991 op de kandidatenlijst voor de PS-verkiezingen voor de CD en in 1994 voor het Nederlands Blok) evenals JC Hoek (ondersteuner Centrumpartij in 1986 voor de gemeenteraadsverkiezingen, ondersteuner CP in '86 en CD in Tweede Kamer verkiezingen '89, ook al kandidaat voor CD in 1990, kandidaat Nederlands Blok voor de PS-verkiezingen 1995), Cor Visser (ook al kandidaat in 1994 en kandidaat PS '95) en Piet Bruins (ondersteuner Centrumpartij in 1986 voor de gemeenteraadsverkiezingen, ook kandidaat voor de CD in 1990). In 1998 houdt het Nederlands Blok uiteindelijk 1 raadszetel; de CD verdwijnt (ook landelijk) geheel van het toneel.

2000

Nederlands Blok verliest raadszetel
Met de herindelingsverkiezingen in 2000 verdween Wim Vreeswijk na 14 jaar uit de gemeenteraad in Utrecht. De anderhalve procent die het Nederlands Blok behaalde was niet genoeg voor een zetel. Toch leek hij lang op weg naar consolidatie van zijn zetel. De gemeente Utrecht legde hem in elk geval niets in de weg.

Verkiezingspamflet ten tijde van Vreeswijks periode in de Centrum Partij
  Pamflet Blok  
Zendtijd en gratis plakken
De Utrechtse fractievoorzitters hadden in het zogenaamde seniorenconvent, waar alle partijen behalve het Nederlands Blok in vertegenwoordigd zijn, een tijdje geleden besloten het plakken van posters in aanloop naar de verkiezingen over te laten aan de Dienst Stadsbeheer van de gemeente Utrecht. Zo werden er op 60 verkiezingsborden, ieder in zijn eigen vakje, posters geplakt van alle politieke partijen, ook van het Nederlands Blok. Groenlinks-voorman Giesberts: "Niemand heeft zich gerealiseerd dat we daarmee ook het Nederlands Blok een cadeautje gaven." Het Blok was beter vertegenwoordigd dan ooit op de verkiezingsborden; voorheen durfden de Blokkers zich in sommige wijken niet te laten zien uit angst de buurt uitgeklopt te worden. Een paar boze brieven naar de gemeente sorteerden geen reactie. Wel werd er bepaald niet fanatiek bijgeplakt door de Dienst Stadsbeheer, wanneer mensen de Blokposters afscheurden. Het blijft echter onduidelijk wat de Dienst had gedaan als het Nederlands Blok in plaats van de 'neutrale' poster die ze nu inleverde om geplakt te worden, de leus 'remigratie nu!' op hun posters had gezet.
TV-Utrecht maakte het nog bonter en presteerde het om zendtijd aan te bieden aan het Nederlands Blok. Zo waren er tot aan de avond voor de verkiezingen een tweetal spotjes te zien, waarin Wim Vreeswijk de Utrechtse burgers bang mag maken voor fictieve avondklokken, spuitende junks en stijgende criminaliteit. Goed, het is knullige tv, met een warrige, zenuwachtige Vreeswijk, die, bang om door een junk gerold te worden, schichtig om zich heen kijkt en uiteindelijk maar voor het politiebureau eindigt. En hij zegt geen strafbare dingen. Vreeswijk had sowieso al door dat het thema 'vreemdelingen als zondebok' niet werkte in Utrecht, er waren eenvoudigweg te weinig werklozen. Maar het blijft belachelijk dat TV-Utrecht deze zendtijd beschikbaar stelde. Ze waren het niet verplicht. Na enig aandringen brachten ze voor elke verkiezingsspotuitzending een tekstje in beeld, waarin ze duidelijk maakten dat deze uitzending in het kader was van de gelijke behandeling van alle politieke partijen. Iets wat degenen die protesteerden, met als initiatiefnemer het Komitee Utrecht tegen Racisme en Fascisme (Kurf), juist niet wilden. Een distantiering wat betreft suggestieviteit en het gedachtengoed van het Nederlands Blok kon er wat TV-Utrecht betrof niet af.

Hostels
Even leek Vreeswijk nog te gaan scoren toen het debat in de gemeenteraad plots, door veel verzet in de diverse buurten, weer over de geplande hostels voor dakloze verslaafden ging. Waar voorheen het hele college het plan steunde om verspreid over de stad hostels te plaatsen de komende jaren, gingen veel partijen met de verkiezingen in zicht, toch het beleid ter discussie stellen. Het Nederlands Blok, wat zich zo'n beetje als enige partij vanaf het begin af aan keerde tegen die hostels, leek garen te spinnen bij het debat. Het lukte Vreeswijk en co echter niet om dit potentiele winstpunt om te zetten, door bijvoorbeeld een op maat gesneden folder te verspreiden. Het echtpaar Vreeswijk bleef daarentegen hun algemene folder verspreiden, huis aan huis wijk na wijk, nacht na nacht. In de media en publieke optredens liep Vreeswijk wel tegen weerstand op; behoudens een ingezonden brief, wat hij als persbericht verspreidde, over de actie tegen Filip Dewinter, drong hij maar niet door in het Utrechts Nieuwsblad en de wijkbladen. Wel verschenen daarin brieven die de Utrechters opriepen om toch eindelijk eens die extreem-rechtse mafkees de raad uit te stemmen. Het centrum Mediawest, een communicatie-cursus project in de wijk Lombok, plaatste op haar home-page een linkenoverzicht naar alle partijen, maar als je die van het Blok volgde kwam je bij Kurf terecht, waar je tegeninformatie over het Nederlands Blok vond.
Nadat enkele landelijke dagbladen zijn citaten gebruikten in de overzichtsartikelen over extreem-rechts in Nederland (zie rubriek extreem-rechts in het nieuws elders in deze Alert!), was Vreeswijk het beu. Op de web-site van zijn partij liet hij de volgende boodschap zetten: "De pers is momenteel druk bezig om de partij de grond in te boren, door het Nederlands Blok als een Ultra rechtse partij met fascistische elementen te bestempelen! De Nederlanders van buitenlandse afkomst vormen al een dusdanige meerderheid dat zij zwaar vertegenwoordigd zijn in de media. Indien een specifieke groep in een gebied waar zij van oorsprong niet thuishoort, zwaar vertegenwoordigd is, en niet meer bereid is vrijwillig te vertrekken, dan is er sprake van een bezetting." Ook in deze provocatie trapten de Utrechtse media niet, al hadden ze met deze opmerkingen natuurlijk brandhout van het Blok kunnen maken.
Het Nederlands Blok had overigens haar verkiezingsprogramma op hun site gezet, volgens hen het bewijs dat ze niet racistisch waren. Hieronder is het een en ander eruit gelicht.

Niet racistisch?
Waar Wim Vreeswijk en zijn Nederlands Blok de laatste jaren zich vooral concentreerden op thema's als veiligheid, criminaliteit en drugsproblematiek, met daaraan op suggestieve manier de aanwezigheid van buitenlanders gekoppeld, laat het Nederlands Blok zich met haar nieuwe verkiezingsprogramma van haar racistische kant zien.
In de folder van het Nederlands Blok komt het thema 'buitenlanders' nauwelijks aan de orde. Met het binnenhalen van Peter Beenke, nieuwkomer in het extreem-rechtse circuit en eigenaar van de éénmanszaak Advanced Automation Technologie (AAT), lijkt het Nederlands Blok een racist en complottheoreticus van de bovenste plank te hebben binnengehaald. Samen met de intellectualistische prietpraat van Vreeswijk, het gegoochel met cijfers en statistieken en de suggestieve koppelingen gaat het Nederlands Blok de verkiezingen in met een programma waar de honden geen brood van lusten.
Onder het kopje 'Uitkeringsfraude en legitimatieplicht' wordt gesteld dat een fors aantal fraudeurs (mensen met een bijstandsuitkering die meer bijverdienen dan toegestaan is) van allochtone afkomst is. Waarmee het Nederlands Blok wil suggereren dat allochtonen fraudeurs zijn, in plaats van te concluderen dat de sociale uitkeringen te laag zijn.
Verderop duikt plotseling, in een stukje tekst over asielopvang in de provincie, de zin "…en de penetratiedrift van asielzoekers…" op. Wie het weet mag het zeggen. Het volgende voorbeeld is een mooi voorbeeld van verschuilen achter zogenaamd buurtonderzoek: "Indien Utrechtse burgers klagen over het feit dat er 's avonds in hun straat zo'n herrie is, omdat de moslims pas na zondsondergang ritueel beginnen te slachten, c.g. te eten en nog allerlei luidruchtige religieuze plichten hebben te vervullen….enz enz." Het Nederlands Blok pleit hiermee voor buurten waarin mono-etnische gemeenschappen leven, kortom raszuivere gemeenschappen waarin vermenging van culturen niet meer plaatsvindt.
Verderop verkondigt het Nederlands Blok nog meer kolder over het minderhedenbeleid. Ze trekt een vergelijking met Nederlandse emigranten naar Canada, Australië en Nieuw-Zeeland en de migratie naar ons land in de jaren zeventig. Omdat de Nederlandse migranten geen gesubsidieerde taallessen kregen aangeboden, mogen de migranten van nu dat in Nederland ook niet krijgen. Buiten dat het een andere tijd was, en dat Nederlandse migranten naar een engels taalgebied verhuisten, suggereert het Nederlands Blok met dit standpunt dat de Nederlandse migranten beter of superieur waren aan de migranten van nu.
Vreemd is dat, waar het Nederlands Blok zich eerst uitspreekt voor mono-etnische wijken en buurten, dit onder het kopje 'Minderhedenbeleid' weerspreekt door te zeggen dat zij 'etnische en culturele enclaves' en 'gettokwekerij' afwijzen. Hier zijn de programma-schrijvers van het Nederlands Blok het kennelijk niet geheel eens. Ook de eindredactie zag dit kennelijk over het hoofd.
Het Nederlands Blok is ook tegen het stemrecht voor buitenlanders. Zij vinden het ontoelaatbaar dat migranten, die na vijf jaar nog steeds niet gekozen hebben voor het Nederlands staatsburgerschap, stemrecht krijgen. Zij gaan hiermee voorbij aan het feit dat mensen een eigen keuze hebben welke (papieren) nationaliteit zij willen dragen, zeker gezien het feit dat veel landen van herkomst van migranten in Nederland geen dubbele nationaliteit toestaan.
Als 'milieupartij' pleit het Nederlands Blok voor opvang van asielzoekers in eigen regio, omdat dat 'qua diversiteit handhaving van de mens, sociaal gedrag, integratie en kostenbeheersing een veel verstandiger maatregel' is.
Natuurlijk worden er ook wat regels gewijdt aan de 'terreur' van Kurf, maar dat is niets nieuws. Dat ook de politie dit gezeur van het Nederlands Blok niet serieus neemt, laten de talloze gestrande 'smaadklachten' van het Nederlands Blok tegen Kurf wel zien. Overigens wilde het Blok ook een smaadklacht indienen tegen de makers van een postertje met de tekst: "Gezocht. De leider van het extreem-rechtse Nederlands Blok. Vriend van NSB-zwarte weduwe en Centrumdemocraat Janmaat." Onder de tekst was een foto afgebeeld met de drie, die lachend een glas heffen.

Het meest lachwekkende hoofdstuk, en tekenend voor de verwarde paranoia binnen het Nederlands Blok, is wel het stuk onder het kopje 'Problemen creëren of importeren'. Het Nederlands Blok pleit voor verstaanbaar Nederlands, maar voor begrijpbaar Nederlands hoef je bij hun niet aan te kloppen. Lees het eens na in het verkiezingsprogramma! Het epiloog van Peter Beenke, zoals gezegd de nieuwe loot aan de extreem-rechtse tak van het Nederlands Blok, windt er ook geen doekjes om. De aanwezigheid van 'vreemdelingen' is Nederland opgedrongen, aan alle bezoek komt een einde, zeker als de portemonnaie lichter is, allemaal metaforen voor de in extreem-rechtse kringen zo populaire kreet 'parasiterende buitenlanders'. Ook noemt Beenke vreemdelingen 'Aliens', wat de associatie oproept met buitenaardse wezens, die onverstaanbare taal uitslaan.
Kortom, het verkiezingsprogramma van het Nederlands Blok is er een van suggestie, vooroordelen, goedkope verdachtmakingen en koppelingen en onverholen racisme. Natuurlijk ontkent niemand dat er reële problemen zijn op het gebied van huisvesting, onderwijs en integratiebeleid. Maar de oplossingen die het Nederlands Blok aandraagt, zullen daar waar het goed gaat, zorgen dat het slechter gaat, en daar waar het moeizaam gaat, de problemen uitvergroten.

Wat nu?
Het is de vraag wat het echtpaar Vreeswijk en hun Nederlands Blok, zo'n veertig leden, waarvan er onder tien actief zijn, gaan doen. Vreeswijks belangrijkste bezigheid, het in de gemeenteraad zitten en zijn stukken voorbereiden, valt weg. Zijn vrouw Irene is fractie-assistent af. Waar Vreeswijk zich in de raad koest moest houden en nooit zijn racistische kaart speelde, maar integendeel redelijke en onschuldige stukken produceerde, kan hij nu, als 'actie-partij' misschien verder gaan. Hij liet het ook al doorschemeren in een van zijn interviews; op het verspreiden van enquetes over (on)veiligheid komen veel meer reacties dan op zijn folder. In Utrecht spelen genoeg zaken, waarop ingespeeld kan worden. Waarschijnlijk zijn we dan ook nog lang niet af van deze vreemde splinter.


Vreeswijk op 4 november 2004 op het Stadionplein in Amsterdam samen met de zogenaamde onderzoeksjournalist en Jonge Fortuynist Jaap de Wreede, ook uit Utrecht
  Jaap de Wreede  
Wie is die Wim Vreeswijk eigenlijk?
Even ter inleiding; Vreeswijk is zeker nog niet uit beeld binnen extreemrechts in Nederland; ten tijde van de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 2003 stelde hij zijn netwerkje wat hij nog van het Nederlands Blok over had ter beschikking aan Michiel Smit en Winny de Jong, die met het racistische partijtje 'Conservatieven.nl' probeerden een zetel te scoren. Verder kwamen we Vreeswijk tegen op 4 november 2004, op een 'vrijheid van meningsuiting'-bijeenkomst na de moord op Theo van Gogh, georganiseerd door oa NieuwRechts, op het stadionplein in Amsterdam tegen. Vreeswijk is nog steeds werkzaam als belastingadviseur en niet-beëdigd makelaar en heeft een tijdlang geprobeerd als stucadoor de kost te verdienen, maar dit ging jammerlijk de mist in. Een politieke terugkeer valt niet uit te sluiten, misschien met NieuwRechts bij de komende gemeenteraadsverkiezingen?

Onder de loep: Wim Vreeswijk

Kafka

Van 'Eigen Volk Eerst' naar 'Vol=Vol' tot 'Remigratie Nu!'
In 1998 verdwenen de extreemrechtse partijen van het politieke toneel omdat bijna alle zetels verloren gingen. Bíjna alle, want in twee steden wist extreemrechts zich te handhaven. In Schiedam mocht CD'er Ad Bierhuizen zijn nietszeggende aanwezigheid met vier jaar verlengen en in Utrecht werd Wim Vreeswijk voor de vijfde keer op rij herkozen.
Wim (Willem Theodorus Emile) Vreeswijk is al bijna twintig jaar actief in het extreemrechtse veld en is het langst zittende raadslid binnen deze kringen. Zijn carrière is echter met vallen en opstaan verlopen en dat heeft Vreeswijk in eerste instantie aan zichzelf te danken. Hij houdt er namelijk vaak een dubbele agenda op na en maakt zich daarmee regelmatig zeer impopulair in eigen kring.

Vreeswijk in de CP
Begin jaren tachtig werd Vreeswijk lid van de Centrumpartij na een keer bij een toespraak van Janmaat geweest te zijn. Hij maakte een snelle start en werd samen met zijn buurman Henk de Wijer (1) de personificatie van de Centrumpartij in Midden-Nederland. Verder was Vreeswijk in 1983 oprichter van het eerste wetenschappelijk bureau van de Centrumpartij, de dr. Ernst Friedrich Schumacher Stichting, verzorgde hij al het drukwerk van de partij, van pamflet tot partijblad, en gaf het partijkader karatelessen.
In 1983 doet de Centrumpartij mee aan de eerste gemeenteraadsverkiezingen in Almere (2) . Janmaat is een jaar eerder in de Tweede Kamer gekozen en de partij wil ook deze verkiezingen tot een succes maken. Vreeswijk is de belangrijkste gangmaker van de campagne in Almere. De verkiezingen worden in september gehouden, maar de Centrumpartij probeert zich al vijf maanden eerder op de politiek landkaart te plaatsen door folderacties te houden. In april wordt er drie keer door de partij gefolderd, waarbij in totaal vijfendertig personen worden aangehouden, waaronder Vreeswijk. In zijn gezelschap zijn onder andere Hans Janmaat, diens lijfwacht Ton Hoogduin en R. Misset, nu actief in de NNP. Uiteindelijk gaat de partij in september de verkiezingen in met Vreeswijk als lijsttrekker en behaalt 9,2 % van de stemmen. Hiermee behaalt de Centrumpartij twee zetels en Nederland is wederom geschokt.

Sjacheren en ontduiken
Als reactie levert dit de Centrumpartij, maar met name Vreeswijk, een golf van kritiek op. Afgezien van het racistische gedachtegoed richt de kritiek zich op twee punten. Ten eerste wordt Vreeswijks hypocrisie aan de kaak gesteld. Vreeswijk is namelijk makelaar en huizenbemiddelaar in zijn woonplaats Utrecht. Ook biedt hij zijn hulp aan bij het invullen van belastingformulieren. Hij richt zijn activiteiten met name op het verkopen van krotten aan immigranten. Een huurdersbelangenvereniging schreef in 1981 over Vreeswijk en zijn compagnon: "Vooral buitenlandse werknemers werden de dupe van hun praktijken. Potentiële kopers werden opgescharreld door langs Turkse en Marokkaanse koffiehuizen te gaan. Is iemand geïnteresseerd dan staat binnen een mum van tijd een handtekening onder een voorlopig koopcontract. Het huis is dan nog niet bekeken. Hoe dit kan? Daar heb je gladde praters als Bierma (3) en Vreeswijk voor nodig. Bierma of Vreeswijk zeggen toe verder alles te regelen. Dat alles is de hypotheek." De Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) plaatst hem in de categorie "Beunhazen". In 1982 verspreidde de Utrechtse Stichting Buitenlandse Werknemers een pamflet om potentiële huizenkopers te waarschuwen tegen Vreeswijk. Overigens zal deze mentaliteit waarbij "frontstage" politiek iets compleets anders is dan wat je "backstage" in de privésfeer doet, een belangrijke leidraad blijken in Vreeswijks politieke leven. Hij is dé man van de dubbele agenda bij extreem-rechts.
Ten tweede komt Vreeswijk in opspraak omdat hij zijn zetel in de raad van Almere wil innemen zonder er te wonen, iets wat wettelijk gezien niet mag. Hij probeert deze regel te ontduiken door een papieren adres te huren bij partijgenoot Vos, maar deze durfde geen valse verklaring hierover af te geven. Vreeswijk beklaagde zich bij collegaraadslid Fresco, die nam echter het gesprek op en speelde dat door aan de media. Vreeswijk overwoog om een huis te kraken, maar om onduidelijke redenen kwam het daar niet van. De gemeente accepteert dit gesjoemel niet en Vreeswijk gaat (net als Fresco, die eigenlijk in Soest woont) in beroep en haalt uiteindelijk bij de Raad van State zijn gelijk. Vreeswijk kan dus geïnstalleerd worden en dat gebeurt uiteindelijk in januari 1984. Tijdens deze installatie breken stevige rellen tussen publiek en politie uit op de publieke tribune.
In april 1984 probeert de gemeente Almere hem echter alweer uit de raad te zetten. Zijn voormalig collega-raadslid Ben Fresco heeft de Centrumpartij inmiddels verlaten en is daarna naar de pers gestapt met bewijsmateriaal over de woonplaats van Vreeswijk. Het blijkt echter niet mogelijk om hem alsnog het raadslidmaatschap te ontnemen en Vreeswijk blijft zitten tot 1986. Dan raakt hij in conflict met de opvolgster van Fresco, Lea d'Hont, en verlaat de gemeenteraad. In maart wordt Vreeswijk echter al weer herkozen, dit maal echter in de raad van zijn eigenlijke woonplaats Utrecht.

De geluidswagen van het Nederlands Blok werd met verfbommetjes bekogeld. Daarop trok de Utrechtse politie de vergunning in. Achter het stuur: ex-Nederlands Blok raadslid uit Almelo Henry Oudendijk, die zijn vuurwapen lijkt te trekken
  Henry Oudendijk  
Racistische conservatief in de Utrechtse gemeenteraad
Deze verkiezing gaat echter ook niet zonder slag of stoot, aangezien de Centrumpartij inmiddels gescheurd is en Vreeswijk uit de partij is gegooid. Deze zaak krijgt een grappige wending wanneer het dagelijks bestuur van de Centrumpartij een brief aan de gemeente Utrecht stuurt. In deze brief wordt uit de doeken gedaan dat Vreeswijk de nummer twee van de lijst, Dick Ramkema (4) , heeft beloofd dat hij fractiemedewerker mag worden. En volgens de Kieswet mag je geen beloftes doen om gekozen te worden, waardoor "Vreeswijk tegen deze zuiveringseed heeft verstoten", aldus de Centrumpartij. Deze actie heeft echter geen enkel effect en Vreeswijk wordt geïnstalleerd als raadslid in Utrecht.
Deze ruzie weerhoudt Vreeswijk er niet van om kort na deze verkiezingen deel te nemen aan de verzoeningsvergadering tussen de Centrumpartij en de Centrumdemocraten in Kedichem. Vreeswijk is namens de CD lid van de congrescommissie en bij hem thuis kan door deelnemers telefonisch geïnformeerd worden naar de lokatie van de vergadering. Wanneer deze vergadering enkele minuten begonnen is, verstoren anti-fascistische demonstranten de bijeenkomst. Het hotel waar vergaderd wordt brandt af en er vallen enkele zwaargewonden. Vreeswijk beweert hier een schedelbasisfractuur te hebben opgelopen. Of dit echt gebeurd is valt te betwijfelen aangezien Vreeswijk een maand later bij zijn installatie als Utrechts raadslid weer het hoogste woord voert. Overigens blijft het tot 1988 onduidelijk voor welke partij Vreeswijk nu eigenlijk in de raad zit. Hij gebruikt briefpapier van de Centrumpartij die echter dan al enige tijd failliet is, en is in 1986 twee dagen lang bestuurslid van de Centrumdemocraten. Hij wordt in 1988 echter pas definitief lid van de CD en wordt dan ook bestuurslid van de kring Utrecht.
Vreeswijk laat zich van 1986 tot en met 1990 in de gemeenteraad kennen als een racistische conservatief. Hij zet zich in tegen Blijf-van-mijn-Lijfhuizen, tegen kinderopvang, tegen deeltijdarbeid, tegen ontwikkelingshulp, tegen positieve discriminatie, tegen opvang van vluchtelingen, tegen anti-Apartheidspolitiek, tegen steun aan arbeidsprojecten voor migranten, voor lagere lasten voor autogebruikers, voor harder justitie/politieoptreden en voor steun aan de kleine middenstander en huizenbezitter.
Verder windt Vreeswijk zich jarenlang op omdat hij niet in een raadscommissie is gekozen. Saillant detail is dat dit komt doordat hij zichzelf niet verkiesbaar heeft gesteld voor een plaats. Dit kan Vreeswijk echter niet deren en hij stuurt zijn advocaat twee keer op de gemeente af, zonder resultaat. Gefrustreerd stuurt hij vervolgens een brief aan diverse partijen, waarin hij aankondigt dat zij zich ten onrechte democratisch noemen: "Wij zullen de partijen die democratie in hun vaandel hebben staan maar er kennelijk niet naar handelen, niet meer als zodanig aanspreken. Het betreft hier: Christen Democratisch Appèl, wordt nu Christen Appèl, kortweg C&A; Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, wordt nu Volkspartij voor Vrijheid? Kortweg VV?; Democraten '66, wordt nu '66."

"Homo's en andere foutjes van de natuur..."
Voor echte opschudding kan Vreeswijk in deze jaren niet zorgen. De enige keer dat hij de landelijke pers haalt is met een dure blunder. Hij produceert in 1989 een foldertje voor de Utrechtse CD-afdeling. Voor dit foldertje kopieert hij een aantal tekeningen van bekende cartoonisten. Deze tekenaars laten het er niet bij zitten en eisen een schadevergoeding. De Utrechtse rechtbank veroordeelt Vreeswijk uiteindelijk tot het betalen van zesduizend gulden vergoeding.
In 1990 doet Vreeswijk weer een gooi naar het raadslidmaatschap in Utrecht. Enige commotie ontstaat wanneer een groep activisten probeert hem het stemmen te beletten, wat echter mislukt. Vreeswijk wordt weer gekozen in de raad. Een jaar later wordt deze verkiezingsoverwinning gevolgd door nog een succes voor Vreeswijk wanneer hij ook gekozen wordt in de Provinciale Staten van Utrecht.
Vreeswijk blijft zich in raad en Staten druk maken over de bovengenoemde onderwerpen. In november 1992 weet hij nog een keer in opspraak te komen door het te hebben over "homo's en andere foutjes van de natuur die ongewild een achterstandsetiket krijgen opgeplakt." Vreeswijk wil een einde maken aan deze positieve discriminatie.

Philip Dewinter met Karel Dillen, nestor van Were Di/Dietsland Europa, die zich nog altijd inspant voor rehabilitatie van Vlaamse collaborateurs met het nazi-regime
  Vlaams Blok  
Vlaams Blok wil Nederlands Blok
In 1992 verandert er het één en ander in de extreem-rechtse gelederen. Er wordt op dat moment serieus onderhandeld tussen alle extreemrechtse splinters onder leiding van Filip de Winter van het Vlaams Blok. Doel is om via een fusie op te gaan in een grote extreemrechtse partij. Ondanks dat dit overleg nog niet erg wil vlotten is er al een naam bedacht voor deze partij: het Nederlands Blok. Een aantal personen die zijdelings bij deze fusiebesprekingen betrokken is besluit buiten het overleg om deze naam alvast in te pikken. Het gaat hier om Alfred Vierling, Ton Steemers en Hans Lindenburg (5) . Op de achtergrond speelt Vreeswijk echter ook een rol en is hij medefinancier van deze oprichting: hij betaalt een derde van het stichtingskapitaal van het Nederlands Blok. Vreeswijk blijft echter "frontstage" actief voor de CD, zijn zetels in de gemeenteraad en staten zijn hem te dierbaar.
De samenwerkingsbesprekingen lopen uiteindelijk op een drama uit: na een half jaar onderhandelen presenteert Filip de Winter het resultaat aan de pers. De Winter heeft echter niet op Janmaat gerekend, die het akkoord tijdens de persconferentie weer opblaast. Alle partijen gaan hierna weer hun eigen weg. Wat verder de rol moet zijn van het Nederlands Blok is op dat moment nog enigszins onduidelijk. Het lijkt aanvankelijk een vergaarbak te worden van personen die nergens anders terechtkunnen.
Vreeswijk wordt inmiddels door Janmaat geroyeerd uit de CD. Of Janmaat weet dat Vreeswijk het Nederlands Blok financieel steunt is niet bekend. Officieel wordt hij uit de partij gegooid omdat hij zich tegen het lidmaatschap van Joop Glimmerveen heeft verzet (overigens wordt Glimmerveen tijdens dezelfde vergadering als lid geroyeerd). Waarschijnlijker is dat Janmaat zich steeds meer bedreigd voelde in zijn positie als partijleider. Vreeswijk werd steeds meer (en dan met name door Filip de Winter) gezien als de geschikte man om extreem-rechts in Nederland te leiden. Daar komt nog bij dat Janmaat de paternalistische houding van Filip de Winter meer dan zat is, terwijl Vreeswijk steeds dichter tegen het Vlaams Blok aan gaat wrijven.

De Zwarte Weduwe
De Winter is overigens niet de enige die een gouden toekomst voor Vreeswijk ziet. Ook de weduwe Rost van Tonningen gelooft aanvankelijk in Vreeswijk. Met behulp van journalist Willem Oltmans komen Vreeswijk en Vierling bij elkaar in het huis van Rost. Zij voert een aantal gesprekken, maar komt uiteindelijk tot de conclusie dat Vreeswijk ook niet de redder van Nederland is: "Ik heb afstand genomen. Ik vind hem niets en ik heb het zo druk dat ik alleen degenen spreek die me interesseren. En daar hoort hij niet meer bij. Vreeswijk is zoals Janmaat. Het zijn geen mensen die vechten voor een ideaal, ze proberen zichzelf netjes neer te zetten en geld te verdienen."
Vreeswijk spant nog een proces aan om zijn CD-lidmaatschap terug te krijgen. Wanneer dit niet lukt begint hij een kortstondige beschadigingscampagne door enkele prominente CD-leden van brandstichting, wapenbezit en heroïnehandel te beschuldigen (6) . Ook dit heeft echter geen effect en Vreeswijk zet al zijn geld vervolgens op het Nederlands Blok. Om te beginnen wordt hij eind 1993 voorzitter, welke functie hij voor 500 gulden overneemt van Alfred Vierling. Die stap is hard nodig, want Vreeswijk heeft nog enkele maanden te gaan tot de gemeenteraadsverkiezingen om zijn zetel veilig te stellen. De CD staat in de peilingen inmiddels op ruim 3%, maar van het Nederlands Blok heeft nog niemand gehoord. In januari wordt Hans Lindenburg uit het bestuur gezet ten gunste van Marcel Rüter. Volgens Rüter gebeurde dit omdat Vreeswijk "totaal niet geïnteresseerd was in Lindenburgs politieke ideeën, maar des te meer in het geld waarover Lindenburg zei te kunnen beschikken." (7) Dit geld was na de oprichting niet direct meer nodig en Lindenburgs politieke ideeën waren nu meer een sta-in-de-weg aan het worden op weg naar de verkiezingen.
Vreeswijk slaagt in zijn streven en weet weer in de Utrechtse raad gekozen te worden, maar krijgt wel met drie collega's van de CD te maken. Extreem-rechts lijkt landelijk door te breken en behaalt 78 zetels in 43 gemeentes. In april 1994 worden in heel Nederland vertegenwoordigers van de CD en de CP'86 geïnstalleerd. Niet lang daarna bereiken de eerste schandalen de pers: Janmaat laat zich zeer negatief uit over de dood van Minister Dales en maakt een opmerking over de Joodse afkomst van Minister Hirsch Ballin. Bovendien wordt de fractievoorzitter van de CD in Amsterdam, Yge Graman, gearresteerd wegens deelname aan racistische brandstichtingen. Dit kost de CD niet alleen veel steun en stemmen bij de kamerverkiezingen van mei, ook veel CD-raadsleden keren de partij de rug toe. Vreeswijk en zijn Nederlands Blok stimuleren dit ook: zij moedigen CD-raadsleden aan over te stappen naar het Nederlands Blok. Hij weet zes raadsleden tot overlopen te bewegen waaronder twee van de drie CD-raadsleden in Utrecht (8) .

Dictator in familiewinkel
Na zijn machtsbasis in de gemeentepolitiek te hebben uitgebreid is Vreeswijks volgende stap om de macht in de partij zelf naar zich toe te trekken. Hij benoemt zijn vrouw, Irene Vreeswijk-Mullaert, en zijn goede vriend Douwe van der Bos (9) in het bestuur van de partij. Hierop verlaten Ton Steemers en Marcel Rüter de partij vanwege dit beleid. In een persbericht verklaren zij dat ze genoeg hebben van het Blok, omdat de partij een "familiewinkel" van Vreeswijk is geworden (10). Douwe van der Bos verlaat een maand later het bestuur weer, waarna de partij volledig in handen van Vreeswijk en zijn vrouw is.
Vanaf dat moment is het Vreeswijks doel om met steun van het Vlaams Blok de macht binnen extreem-rechts in Nederland naar zich toe te trekken. Daarvoor moet hij een partijorganisatie uit de grond zien te stampen. Zowel binnen het extreem-rechtse wereldje als vanuit de media en extreemrechts-watchers wordt het Nederlands Blok een goede kans gegeven om de leidende positie van de CD over te nemen. Vreeswijk wordt gezien als "coming man". In 1995 volgt de eerste testcase: de Provinciale Statenverkiezingen. Het Nederlands Blok doet mee in Friesland, Gelderland, Utrecht, Zuid-Holland en Limburg. Vanaf begin dat jaar draait de propagandamachine volop: folderactie volgt op folderactie, bijeenkomst op bijeenkomst en tot twee keer toe wordt door het Blok aangekondigd anti-fascistische demonstraties te verstoren met knokploegen. Deze enorme inspanning zorgt voor hooggespannen verwachtingen binnen de partij, die echter niet bewaarheid worden: de ene zetel die het Nederlands Blok innam (provincie Utrecht) gaat verloren en er wordt geen enkele gewonnen. Concurrent CD weet in drie provincies succes te boeken. Deze teleurstelling komt hard aan. Wanneer de kring Friesland kort daarna in opspraak komt doordat een verkiezingskandidaat met een gewelddadig verleden iemand doodsteekt in een kroegruzie, houdt Douwe van der Bos het voor gezien.

Stichting Appèl Bestrijding Criminaliteit
Het Nederlands Blok probeert het echter nog een keer. In november 1995 worden er in Den Bosch verkiezingen gehouden vanwege een gemeentelijke herindeling. De partij wil meedoen en voert een half jaar lang propaganda-acties onder leiding van lijsstrekker Mario Neef. De partij lijkt een kans te maken, aangezien de CD in 1994 drie zetels haalde in deze stad. Ondanks massaal folderen en stickeren en ondanks dat de partij flink probeert te stoken rond de vestiging van een verslaafdenopvang, wordt geen enkele zetel behaald (11).
Hierna stagneert de groei van het Nederlands Blok volledig. Het grootste deel van de actieve CD-aanhang blijft Janmaat trouw. Degenen die afhaken kiezen voor het overgrote deel niet voor het Nederlands Blok, maar houden op met actieve politiek. Daarnaast staat de markt voor extreemrechts de jaren na 1994 voortdurend onder grote druk. Het ene schandaal volgt het andere in hoog tempo op, justitie weet Janmaat en de CD en het hoofdbestuur van de CP'86 veroordeeld te krijgen en bovendien schuiven andere partijen (met de VVD voorop) hun migrantenstandpunt naar rechts op. Dit heeft tot gevolg dat de aanhang van het Nederlands Blok niet of nauwelijks stijgt en slechts in een enkele plaats een kring uit de grond krijgt gestampt. Deze kringen draaien dan nog meestal om één persoon. En waarom zouden mensen ook overstappen? Het alternatief Vreeswijk is eigenlijk een Janmaat-kloon met een zelfde absolute macht binnen zijn partij, dezelfde ideeën en net als Janmaat heeft Vreeswijk binnen extreemrechts de naam alleen in het geld dat zijn raadslidmaatschap binnenbrengt geïnteresseerd te zijn (12). Alleen in Utrecht blijft het Nederlands Blok het redelijk doen. De enige verdere activiteit is een incidentele folderactie in een andere stad en regelmatige bezoekjes van Vreeswijk aan het Vlaams Blok. Het Vlaams Blok zelf vertoont begin 1996 een spotje waarin Vreeswijk zijn steun voor de partij uitspreekt. Vreeswijk mag verder spreken op een zomeruniversiteit van de Vlaams Blok Jongeren. De verdere uitbouw van het Nederlands Blok lijkt tegelijkertijd volledig op zijn gat te liggen.
In 1997 boort Vreeswijk een klein publicitair goudmijntje aan. Hij neemt de voorzittershamer over van de Stichting Appèl Bestrijding Criminaliteit (ABC). Deze organisatie leidde een kwijnend bestaan. Ooit opgericht vanuit het OSL, was de organisatie medio jaren tachtig in het vaarwater van kringen rond de CD terechtgekomen en moest min of meer gaan dienen als "reddingsboot" bij een eventueel verbod of faillissement van de partij. Vreeswijk schreef ooit wat artikeltjes voor het blaadje van het ABC, maar van verdere activiteit was geen sprake. Dat verandert na Vreeswijks overname. Vanaf dat moment duiken op diverse plaatsen in Nederland plotseling veiligheidsenquêtes van het ABC op. Deze enquêtes haken in op mogelijk aanwezige gevoelens van onveiligheid en koppelen dit aan de aanwezigheid van migranten in een wijk. Onderzoeksleidster van het project is de vrouw van Vreeswijk, Irene Vreeswijk-Mullaert en wie de enquête instuurt wordt steevast benaderd om lid van het Nederlands Blok te worden. Bijkomend effect van de enquêtes is dat Vreeswijk in diverse plaatsen wat broodnodige publiciteit en aandacht voor zijn partij weet te genereren met de nieuwe gemeenteraadsverkiezingen van 1998 in het vooruitzicht.
Behalve door de criminaliteitsenquêtes probeert Vreeswijk ook de pers te halen door aan te kondigen met het Blok bij scholen te gaan folderen tegen drugs. In Utrecht, Ede en Leeuwarden worden folders uitgedeeld of worden pogingen daartoe gedaan. Dat zorgde voor de nodige commotie en persaandacht. In Utrecht werd het folderen verboden en kondigde Vreeswijk enkele weken voor de verkiezingen aan met een "remi-bus" door achterstandswijken te gaan rijden. Het betrof hier overduidelijk een publicitaire verkiezingsstunt; Vreeswijk kondigde aan in deze bus allochtonen te gaan bewegen tot remigratie. Het zal duidelijk zijn dat na de verkiezingen niks meer van de bus is vernomen.

Marco van Basten
Deze verkiezingen zullen voor extreemrechts in Nederland desastreus verlopen. Voor deze verkiezingen is een nieuwe handtekeningen-eis van kracht. Deelnemende partijen moeten voor deelname veel meer steun-handtekeningen verzamelen om in een kiesdistrict mee te mogen doen. Het Nederlands Blok wil in meer plaatsen mee gaan doen, maar slaagt er alleen in Utrecht in om voldoende handtekeningen op te halen. In Leeuwarden onderneemt Hendrik Sybrandy (tegenwoordig actief voor de NNP) een halfslachtige poging en weet acht handtekeningen bij elkaar te scharrelen. Ook in Ede weet de partij, onder aanvoering van Eric de Blois, slechts twaalf handtekeningen te verzamelen. In Utrecht weet Vreeswijk zich overigens wel te handhaven als raadslid, alle andere raadsleden die de afgelopen vier jaar naar het Nederlands Blok waren overgelopen, raken hun zetels echter kwijt.
In 1998 wordt vervolgens niet veel meer van het Nederlands Blok vernomen, op een enkele enquête van het ABC na. Begin 1999 moet Vreeswijk echter opnieuw activiteiten ontplooien: de Provinciale Statenverkiezingen komen eraan en hij moet ook hier zijn zetel veilig zien te stellen. Weer wordt er aangekondigd dat het Blok bij scholen gaat folderen, maar dit keer levert dit nauwelijks publicitaire aandacht op. De weigering van de Provincie om het Nederlands Blok op een verkiezingsmarkt toe te laten en het hierover door het Nederlands Blok aangespannen en gewonnen proces leveren echter wel de nodige publiciteit op. Daarnaast pronkt Vreeswijk nog met de naam Van Basten op zijn kandidatenlijst en suggereert dat het hier om familie van voetballer Marco van Basten gaat. De voetballer ontkent echter ooit van hen gehoord te hebben. Deze activiteiten zijn echter niet voldoende: Vreeswijks statenzetel gaat verloren.
Na dit debacle is er eigenlijk nauwelijks meer iets van Vreeswijk en het Nederlands Blok vernomen. Vreeswijk bezoekt de raadsvergaderingen in Utrecht, berijdt daar zijn stokpaardjes en schrijft af en toe iets in het krantje van de gemeente. Of hij de klap van de Statenverkiezingen niet te boven is gekomen is, is moeilijk te zeggen. Waarschijnlijk zullen we tot de gemeenteraadsverkiezingen van 2002, wanneer Vreeswijk zijn zetel weer moet bevechten, bitter weinig van hem horen. Maar wij zullen de laatsten zijn om daarover te klagen.

In de winter van 2000 geschreven door Antifascistische Onderzoeksgroep Kafka

Noten:
1 Henk de Wijer was een Utrechtse geschiedenisleraar die in de beginjaren van de Centrumpartij bijzonder actief was. Uiteindelijk werd hij vanwege zijn politieke activiteiten ontslagen. Toen de Centrumpartij vervolgens ook nog scheurde hield De Wijer het voor gezien. In de jaren negentig staken echter veelvuldig geruchten de kop op dat DeWijer op de achtergrond actief was bij het Nederlands Blok en onder andere speeches schreef voor Wim Vreeswijk.
2 Voor 1983 viel Almere onder de Zuidelijke Ijsselmeerpolders en was geen zelfstandige gemeente.
3 Jan Bierma van Bierma Vastgoed bv was een beruchte speculant/huisjesmelker in Utrecht die samen met Vreeswijk het beheer deed van tientallen panden van andere huizenbezitters.
4 Dick Ramkema uit Utrecht heeft alle hoeken en gaten van extreem-rechts in Nederland gezien en is met name berucht om zijn betrokkenheid bij het revisionisme in de jaren tachtig. Zijn conflict met Vreeswijk heeft overigens niet kunnen voorkomen dat hij in 1994 zijn handtekening zette voor verkiezingsdeelname van het Nederlands Blok. Recentelijk dook Ramkema nog op als brievenschrijver in het blaadje van de Amsterdamse afdeling van de NNP.
5 Vierling, Steemers en Lindenburg waren ten tijde van de oprichting afkomstig uit de Realisten Nederland, een extreem-rechtse splinter. Vreeswijk is zelf ook donateur van deze club.
6 Hij beschuldigd zijn opvolger als voorzitter van de kring Utrecht van brandstichting en het Purmerendse raadslid van wapenbezit en heroïnehandel. Tegen de laatste doet hij zelfs aangifte.
7 Lindenburg liet het er overigens niet bij zitten en spande een procedure aan, die hij verloor. De ruzie liep dermate uit de hand dat Lindenburgs huis, van gevel tot en met gazon, werd ondergekalkt met hakenkruizen. Een anonieme extreemrechtse bron vertelde aan de Nieuwe Revu dat Vreeswijk de dader van deze kladactie was.
8 Op 26 oktober 1994 lopen John Morren en Henny van Eijk over van de CD naar het Nederlands Blok. Martin de Regt is vanaf dat moment tot aan zijn royement in juni 1996 het enige resterende CD-raadslid in Utrecht.
9 Interressant detail is dat Van der Bos net als Vreeswijk in de huizenbranche zit.
10 Eind 1994 wordt er een anonieme brief rondgestuurd over Vreeswijk en het Nederlands Blok. Hierin wordt veel ranzige roddel en achterklap publiek gemaakt. Een citaat: "Willem gebruikt intussen de dames die hij in de partij tegenkomt. Zo heeft hij Miesje met het grote poesje en Ingrid met de brede sleuf al versleten. Om Jolanda met de grote wafel en Elly met de kromme benen niet te vergeten!" Het is niet duidelijk wie de schrijver van deze brief is. Er zijn echter aanwijzingen dat Marcel Rüter (een deel van) de verspreiding voor zijn rekening heeft genomen. Een maand eerder was een ander "grapje" met het Nederlands Blok uitgehaald. Een authentiek ogende uitnodiging roept Nederlands Blokleden op om bij Vreeswijk thuis de honderdste geboortedag van NSB-leider Mussert te herdenken. Ook in dit geval wordt Rüter binnen extreemrechtse kringen van betrokkenheid verdacht.
11 Een deel van de Bossche aanhang van het Nederlands Blok zit geconcentreerd op het Hugo Verriesthof. Dit straatje komt in de zomer van 1997 in het nieuws wanneer de vestiging van een Somalisch gezin door een deel van deze aanhang wordt voorkomen. Er wordt een kleine demonstratie met racistische spandoeken gehouden en het Somalische gezin wordt serieus bedreigd.
12 Bij Vreeswijk is dit laatste echter beter aantoonbaar. Zo declareert hij elke postzegel die hij gebruikt uit de partijkas en weigert hij een cent van zijn raadsvergoeding en statenvergoeding voor de partij in te zetten. Douwe van der Bos schreef in 1993 aan Vreeswijk onder andere: "Als ik de film over al die jaren dat ik jou ken terugdraai, kan ik niet anders dan concluderen dat jouw opstelling er één is van: alles draait om Willem Vreeswijk. Principes, eergevoel, idealisme en kameraadschap zijn kennelijk allemaal inhoudsloze begrippen als het behoud van het pluche in gemeenteraad en staten op het spel staat."

-- begin citaat --

Notulen Utrechtse Gemeenteraad 27 Augustus 1987

27. Voorstel tot aankoop van perceel Plompentorengracht nrs. 10-10bis (Gedr. Verz. 1987, nr. 300).

De heer VREESWIJK (Centrumpartij)

"Mijnheer de voorzitter! Het onroerend goed Plompetorengracht 10-10 bis fungeert thans als bolwerk van krakers, anarchisten, staatsvijandige c.q. ondermijnende elementen, figuren die ook..."

De heer VAN HASSEL (wethouder)

"Mijnheer de voorzitter! Ik ben er bang voor dat de spreker in de war is met het pand Plompentorengracht 8."

-- einde citaat --

terug naar inhoud