Portret van de nieuwe MHP-leider Bahçeli


Toen de MHP bij de parlementsverkiezingen op 19 april 1999 als één van de winnaars uit bus kwam, en daarna een sleutelrol ging spelen bij de vorming van de regering, stelden velen zich de vraag aan wie de MHP, na de dood van Türkes, de overwinning eigenlijk te danken had. Blijkbaar telde de MHP zonder het charisma van Alparslan Türkes toch nog wel mee.

Na het verrassende succes bij de verkiezingen in april 1999 heette het in de media dat de MHP van imago was veranderd. De MHP zou getransformeerd zijn tot een partij behorend tot het politieke midden. MHP-voorzitter Bahçeli ontkende deze berichten echter. Hij stelde nadrukkelijk: "Het imago van de MHP is geenszins veranderd. Integendeel, de MHP zal de reeds 33 jaar door haar gevoerde lijn vastbesloten voortzetten. Vroeger werd de MHP verkeerd begrepen, nu ziet men haar ware gezicht. Bovendien zijn wij dé partij in de nationalistisch-conservatieve beweging."

Devlet Bahçeli, Kayseri
  bahçeli  
De uitlatingen van Bahçeli aan de pers, die hij kort na de verkiezingen deed, maakten duidelijk welke politiek de MHP en haar leider nastreven. De vermeende 'imagoverandering' resulteerde in 1999 - met name tijdens de ramadan - in brute aanvallen en aanslagen op democratische en linkse studenten van Turkse hogescholen en meedogenloos optreden tegen de arbeidersbeweging en aanhangers van de oppositie in het buitenland.
Wie gaat er schuil achter de persoon Devlet Bahçeli? Zijn indrukwekkende naam - Devlet - is een synoniem voor het begrip de staat. De leus "Devletin basina Devlet gelecek", "Aan de top van de staat zal Devlet komen" werd tijdens de kabinetsformatie niet alleen geroepen door MHP-aanhangers, ook kringen rond de oude regering stemden in met deze oplossing.

Devlet Bahçeli is in 1948 geboren in de stad Osmaniye/Adana. Hij spreekt graag en met trots over zijn voorvaders, de Fettahogullari. Zij behoorden in die regio tot één van de meest bekende Turkmeense stammen.
Zijn carrière bij de MHP begon vroeg. In 1967, toen hij ging studeren aan de Akademie voor Geldwezen en Economie (AITIA), behoorde hij tot de oprichters van de lokale idealistische vereniging (Ülkü Ocagi). Hij zat ook in het bestuur van deze vereniging. Hij bezocht dezelfde school als de roemruchte Abdullah Çatli, een hoofdrol-speler in de Susurluk-affaire. De AITIA in Ankara werd toentertijd volledig gecontroleerd door de radicale vleugel van de Grijze Wolven. Bestrijding van communistische en socialistische jongeren- en studentenorganisaties behoorde tot één van de belangrijkste doelen van de vereniging. Çatli leidde in de daarop volgende jaren commandokampen van de Grijze Wolven. Tot Çatli's medestrijders behoorde uiteindelijk ook Devlet Bahçeli.
In het studiejaar 1970-71 was Bahçeli voorzitter van de Nationalistische Studenten Federatie van Turkije (Türkiye Milli Talebe Federasyonu), die herhaaldelijk betrokken was bij provocaties. Deze federatie propageerde anti-communisme. Na 1972 was hij wetenschappelijk medewerker aan de AITIA. Daarmee begon Bahçeli's wetenschappelijke carrière. In dezelfde periode nam hij deel aan de oprichting van de Vereniging van Idealistische Bankiers en Economen (Ülkücü Maliyeciler ve Iktisatçiler Dernigi - ÜMID) en de Vereniging van Idealistische Academici en Wetenschappelijke medewerkers. Bahçeli was voorzitter van beide dochterorganisaties van de MHP.

De naam van Devlet Bahçeli verscheen in 1978 voor het eerst in een politiedossier. Tot een aanklacht kwam het echter nooit. Het ging om een zaak waarbij de politie op 23 februari 1978 een auto stopte en diverse wapens, geweren en munitie in beslag nam. In de auto zaten Ali Halaman (momenteel MHP-parlementariŽr), Fuat Istanbullu, Ekrem Pazarci en Sami Ocak, die toentertijd behoorden tot de leidinggevende kaders van de MHP-jeugdorganisatie. Deze personen waren betrokken bij diverse aanslagen. De inzittenen verklaarden dat ze de wapens van Recai Yildirim uit Adana (momenteel MHP-parlementariŽr) hadden gekregen en dat de eigenaar van de auto Devlet Bahçeli was. Bahçeli ontkende enige betrokkenheid en beweerde dat hij niets had afgeweten van de wapens. Hij werd overigens niet officieel verhoord door de politie of de rechtbank. In het dossier 'MHP en idealistische verenigingen in Adana' (registratienummer 1981/278, pagina 1257-1260) dook zijn naam echter wel op.
De coup van 1980 trof ook Devlet Bahçeli zwaar. Hij belandde echter niet zoals Türkes, Çatli en vele anderen achter de tralies. Hoewel op basis van de wet op het verbod van partijen van 1981 ook de MHP en haar dochterorganisaties werden ontbonden en veel kaders en aanhangers van de MHP werden gearresteerd, bleef hem een gevangenisstraf bespaard. Ondanks het verbod bleef er voor Bahçeli voldoende te doen: het ondersteunen van de gevangenzittende MHP-leden en het propageren van de ülkücü-idealen. Naast zijn docentschap aan de Gazi universiteit in Ankara ondersteunde hij gedetineerde MHP-aanhangers en onderhield hij contact met hun familie. Hij bleef ook in contact met de politieke vrienden, die zich op vrije voeten bevonden. Bahçeli behoorde na de coup tot een klein groepje MHP'ers die publiekelijk, bij iedere gelegenheid, de opstelling en lijn van de Grijze Wolven bleef verdedigen. Ook bekritiseerde hij herhaaldelijk de arrestatie van MHP-kaders, omdat de standpunten van de MHP de doelen van de coupplegers rond Kenan Evren juist zouden onderschrijven.
In het kader van het ideologische concept van de MHP richtte Bahçeli samen met Ali Güngör, de toenmalige jongerenwoordvoerder van de partij, uitgeverij Mayas op. Vanuit deze uitgeverij werd onder meer de verkoop van de extreem-nationalistische tijdschriften als Hamle (de Zet) en Töre (de Volksgemeenschap) gecoördineerd. Door MHP-aanhangers werd deze groep bestempeld als een 'academische kring'.

Na het opheffen van het partijverbod kwam na verloop van tijd Türkes weer op het politieke toneel. Türkes verlangde van Bahçeli en andere bekende Grijze Wolven dat zij mee zouden werken aan de opbouw van de extreem-nationalistische Nationalistische Arbeids Partij (MÇP). Bahçeli vatte deze oproep van Türkes op als een belangrijke taak. Hij legde op 17 april 1987 zijn docentschap neer om zich in te kunnen zetten voor de opbouw van de MÇP. Op het congres van de MÇP op 18 april 1987 werd Bahçeli in het partijbestuur gekozen. Bij de parlementsverkiezingen van 1987 en 1991 was hij weliswaar MÇP-kandidaat, maar werd hij niet verkozen.
Het proces om de MÇP te transformeren in de MHP in 1993 ondersteunde Bahçeli op alle fronten. Hij werd echter vanwege een interne machtsstrijd niet opgenomen in de kandidatenlijst voor het nieuwe partijbestuur. Een kliekje rond de Grijze Wolf Riza Müftüoglu had daarvoor gezorgd. Türkes kwam hem echter in deze moeilijke tijd te hulp. Hij benoemde Bahçeli tot zijn persoonlijke adviseur. Bij de parlementsverkiezingen van 1995 was Bahçeli opnieuw kandidaat, maar deze keer haalde de MHP de 10% kiesdrempel niet.
Na de dood van Türkes kreeg Bahçeli de mogelijkheid om de nieuwe MHP-leider te worden. Op basis van zijn jarenlange ervaring met de onderlinge strijd van fracties binnen de MHP, was hij op het MHP-congres op 17 april 1997 de sterkste kandidaat. Bahçeli kende met name de opleiding van nieuwe jongerenkaders groot belang toe. Daarom richtte hij een partijschool op die door hem werd bestuurd. Nadat hij de steun van de MHP-kaders had verkregen werd Bahçeli op het vijfde buitengewone congres van de MHP op 23 oktober 1997 definitief tot voorzitter van de MHP gekozen.

Bahçeli is niet bereid tot een compromis waar het om de Koerdische kwestie gaat. Toen PKK-leider Öcalan naar Rome was gevlucht en daar om politiek asiel verzocht, behoorde Bahçeli tot de eersten die opriep tot een brede protestcampagne tegen Italiaanse en Griekse instellingen. "ItaliŽ zal buigen en zal zich klein moeten maken. Als men de PKK een politieke identiteit toemeet, dan weten wij hoe je Rome in brand kan steken. ItaliŽ zal zonder meer de terroristenchef-Öcalan moeten uitleveren." In de lijn van deze uitspraken organiseerden MHP-aanhangers en Turkse staatskringen acties in binnen- en buitenland.
"De MHP is veranderd", "Bahçeli is de juiste man" kopten alle burgerlijke kranten en andere media na de verkiezingen. Op deze manier wilden delen van het Turkse establishment rechtvaardigen dat de MHP zou deelnemen aan de regeringsvorming. Bahçeli zou aan het Turkse partijenlandschap nieuw charisma verlenen. Want vanwege de politieke ontwikkelingen in Turkije is er altijd een radicale vleugel binnen de regering noodzakelijk. Bahçeli was gevleid door dit gebaar. Als oplossing voor de ambivalentie binnen de MHP om deel te nemen aan de regering poneerde hij de stelling dat de belangen van de staat voor de belangen van de partijen dienden te worden geplaatst.
De doelstelling van de MHP na de nieuwe regeringscoalitie heeft Devlet Bahçeli op de jaarlijkse bijeenkomst van de aanhangers van de MHP in de bergen bij Erciyes in juli 1999 als volgt omschreven: "Onze overwinningsbijeenkomst hier is het signaal voor een volledige overname van de regering. Uit de grond van mijn hart ben ik ervan overtuigd dat deze uitbarsting van vreugde en euforie de aankondiging zal zijn voor onze nieuwe overwinningen. De aaneenschakeling van deze overwinningen zal na de overname van de absolute heerschappij een andere betekenis en belang verkrijgen." In deze slotrede van Bahçeli zijn de huidige doelstellingen van de Turkse extreem-nationalisten duidelijk te zien. Tradities werden niet tekort gedaan in Erciyes, want naast Çatli's memoires werd de Turkse vertaling van Hitlers Mein Kampf (Kavgam, red.) te koop aangeboden. (*)

Noot:
*): De Turkse vertaling van Mein Kampf is al diverse malen herdrukt en uitgegeven door de neo-fascistisch georiŽnteerde uitgeverij Ötüken. Vertaler van de Turkse uitgave is de vice-voorzitter van de MHP Kamil Turan. De betekenis die hij aan deze publicatie toekent, blijkt duidelijk uit zijn voorwoord bij de vertaling: "De geschiedenis van nazi-Duitsland werd tot op heden niet beschreven vanuit een neutrale zienswijze. In veel landen worden werken gepubliceerd, die handelen over het van 1933 tot en met 1945 in Duitsland heersende Derde Rijk. Slechts enkele van deze werken bevrijden zich van de vijandschap jegens het nationaal-socialisme, bijna iedereen is van tevoren al van mening dat Hitler gek was."
Turan daarentegen ziet niet alleen in Mein Kampf te verdedigen visies, maar refereert ook aan de door Martin Bormann (de zoon van Martin Bormann, een top-NSDAP'er) in 1952/1953 gepubliceerde Bormann Vermerke (Bormann notities), om Hitler tot grote leider en indirect tot slachtoffer van de geschiedschrijving te bestempelen:

Omslag Kavgam
  bahç  
"In deze notities wordt Hitler niet als een gestoorde persoonlijkheid, maar als een persoon met spirit en hersens gepresenteerd, en in dit verband werden tot dan toe onopgehelderde kanten van de oorlog openhartig beschreven. In de notities kan men tenminste de uitspraken nalezen van Hitler, de in Duitsland meer dan twaalf jaar regerende oprichter, aanvoerder en geestelijk leider van de nationaal-socialistische beweging, over hemzelf en zijn wereld in diens eigen bewoordingen. Bevrijd van de invloed van propaganda en leugenachtige laster zal in de toekomst de geschiedenis van het Derde Rijk zonder twijfel in een andere vorm worden beschreven."



Uit: F. Aslan, K. Bozay, Graue Wölfe heulen wieder, Türkische Faschisten und ihre Vernetzung in der BRD, 2e druk, 2000, pp. 95-99. Het betreft een bewerkte vertaling met redactionele wijzigingen.