logo onderzoeksgroep

Updates
Actueel
Publicaties
Artikelen
Antisemitisme
Bestellen
Links
Contact
Zoeken

antifa-vakblad Alert!

xml

Grijze Wolven herdenken hun overleden leider

Print versie

Arnhem - Op zondag 4 april 1999 vond de herdenking van de dood van de twee jaar geleden overleden Alparslan Türkes, leider van de Partij van de Nationalistische Actie (MHP), plaats. Enige honderden Turken kwamen in de aula van het Lorentz College bij elkaar. De aanwezigen zongen na het Turkse volkslied, verzen uit de koran. In de aula van de school hing een metershoog portret van Türkes. In de hal van het College werden boeken en stickers verkocht, met afbeeldingen van de symboliek van de Grijze Wolven erop.

De bijeenkomst in Arnhem werd georganiseerd door Dursun Usta. In een ingezonden brief beschuldigt hij de Gelderlander ervan in opdracht te hebben gehandeld van 'Turkse, stalinistische groeperingen' wat betreft de berichtgeving over de bijeenkomst.
Hij beweert zich niet te richten op de Turkse politiek en de 'vlag met de drie halve manen is voor ons niks anders dan de vlag van de osmanen'. Nu is er op het derde partij-congres van de MHP in de jaren zeventig besloten om de drie halve manen als partijsymbool van de MHP aan te nemen (1). Gezien het karakter van de bijeenkomst zou Usta dit moeten weten. Het Lorentz College hoorde pas één dag vantevoren dat het mogelijk om een bijeenkomst van Grijze Wolven zou gaan. Hierop nodigden zij de imam van de moskee uit, die de zaal had gehuurd. De geestelijke leidsman verzweeg echter dat het om een herdenking van Türkes zou gaan. De suggestie van banden tussen Grijze Wolven en de moskee aan de Velperweg in Arnhem werd eerder gewekt door de onderzoeksjournalisten Mehmet Ülger en Stella Braam. Zij noemden in hun boek over Grijze Wolven het aan de Silimiye-moskee verbonden cultuur- en educatie-centrum Imam Ahmet Yesevi een mantelorganisatie van de Grijze Wolven. Het Lorentz College distantieert zich direct van de inhoud van de bijeenkomst en zal alle Turkse en Koerdische ouders van kinderen die op het Lorentz zitten een brief sturen met uitleg en excuses. Ook roepen ze de imam van de moskee nog een keer op het matje. Het Arnhemse College van B en W keek slechts naar handhaving van de openbare orde en zag zaterdag geen aanleiding om in te grijpen.

Grijze Wolven, terug van nooit weggeweest
Onlangs werden er in Turkije verkiezingen gehouden, de tiende maal in de laatste 10 jaar. Extreemrechts, in de gedaante van de gewelddadige, in 1997 na het Susurluk-onderzoek van zware corruptie beschuldigde Grijze Wolven, boekte een behoorlijke winst. Verwacht wordt dat de polarisatie binnen de Turkse samenleving en ten opzichte van Europa hierdoor alleen zal toenemen. De 57e regering in de laatste 75 jaar zal zeker voor de minderheden in Turkije weinig goeds brengen.
De uitslag van de parlementsverkiezingen in Turkije van zondag 18 april kwam, gezien de commentaren in de reguliere media in Nederland, voor velen als een verrassing. De MHP, ook wel Grijze Wolven genoemd, behaalde een flinke stemmenwinst en zit inmiddels in een coalitieregering met premier Ecevit's DSP en de Moederlandpartij ANAP. Gezien de ontwikkelingen van de laatste maanden in Turkije, is dit een logisch gevolg. Sinds in oktober 1998 de oorlogsdreiging van Turkije tegen Syrië steeds verder werd opgevoerd, namen de Grijze Wolven van de MHP telkens het voortouw in het mobiliseren van de nationalistische sentimenten onder de Turkse bevolking. De druk van Turkije op Syrië was bedoeld om de guerillabases van de Koerdische Arbeiderspartij PKK ontruimd te krijgen en het onderdak voor PKK voorzitter Abdullah Öcalan op te heffen. Toen dat lukte en Öcalan in november 1998 in Italië aankwam, gingen Grijze Wolven in zeer agressieve gewelddadige demonstraties tegen alles wat Italiaans was tekeer. Italiaanse modezaken werden geplunderd en de kleding werd op straat in brand gestoken, pizzeria's werden aangevallen en de inboedel vernield en de Italiaanse diplomatieke vertegenwoordigingen werden door demonstranten belaagd. Nu heerste er bij 'gevestigd' rechts, zeg maar Yilmaz (en later Ecevit) ook een zeer nationalistische stemming, maar een groot deel van de Turkse bevolking sympathiseerde toch met de 'originelen', de Grijze Wolven. De stemmenwinst kwam daarnaast vooral van jongeren, die zich sinds begin jaren negentig afwendden van de corrupte regeringsklieken van Ciller en Yilmaz, op de Islamisten stemden en nu op de MHP. Bovendien groeiden deze jongeren tijdens een periode op, waarin de Grijze Wolven het culturele leven bepaalden. Een andere factor waren de plattelanders, die ook niets van de Ankara-kliek moesten hebben en waar bovendien veel soldaten vandaan komen die in het Zuid-Oosten tegen de Koerden vechten en niet zelden sneuvelen of getraumatiseerd of gewond terugkeren. Als laatste belangrijke factor profileerde de MHP zich sinds halverwege de jaren negentig ook als Islamitische partij, waarmee ze de wind uit de zeilen van de Fazilet-partij trachtte te nemen.

Hitler
Na een afwezigheid van 22 jaar is de MHP dus weer teruggekeerd in het Turkse parlement. In 1969 werd de MHP onder de huidige naam bekend, voor die tijd verenigden de fascisten in Turkije zich onder diverse namen, maar allemaal onder leiding van Alparslan Türkes, die tijdens de Tweede Wereldoorlog al openlijk sympathiseerde met Hitler's Derde Rijk, voornamelijk vanwege diens anticommunisme. Grijze Wolven vochten toen samen met Duitse nazi's tegen de partizanen op de Balkan. Ondanks zijn openlijke nazi-sympathieën werd Türkes kolonel in het Turkse leger en speelde hij een voorname rol bij de militaire coup in 1960. Ook onderhield de MHP goede contacten met neonazi's in Duitsland, waaronder de Deutsche Volks Union van Gerhard Frey. De jongerenbeweging van de MHP, de Grijze Wolven, georganiseerd naar voorbeeld van Hitler's SA, begonnen zeer gewelddadige campagnes tegen alles wat links was in Turkije en creëerden zo een dusdanige spanning (en 5000 slachtoffers over en weer) dat in 1980 een militaire coup opnieuw onvermijdelijk was. De MHP werd verboden en Türkes verdween voor vijf jaar achter de tralies. Als symbool bleef hij echter de absolute leider van de partij. Bovendien hadden Grijze Wolven hoge posten in het veiligheidsapparaat in Turkije. In de jaren negentig fungeerden MHP'ers vooral als vooruitgeschoven posten in het Zuid-Oosten van Turkije. Zwaarbewaakte partijkantoren, een soort bunkers, behangen met Grijze Wolvensymboliek ontsierden de kleinste Koerdische dorpjes. De Grijze Wolven in Zuid-Oost Turkije zitten bij de contraguerilla, handelen in wapens en drugs of opereren als verlengstuk van de Turkse politie en het leger door mensen te verraden, te vermoorden of te laten verdwijnen.

Totale verkiezingsuitslag van 18 april 1999 (inclusief regionale verkiezingen)

Extreemrechts en Nationalisten
DSP (Democratische linkse partij, Bülent Ecevit) 22.06% (136 afgevaardigden, 187 burgemeesters)
MHP (Nationalistische Actie-partij) 17.98% (129 afgevaardigden, 499 burgemeesters)
BBP (Grote Eenheidspartij, islamitische afsplitsing MHP) 1.47% (25 burgemeesters)

Centrum-rechts
ANAP (Moederland partij, ex-premier Mesut Yilmaz) 13.22% (86 afgevaardigden, 761 burgemeesters)
DYP (Partij van het juiste pad, ex-premier Tansu Çiller) 12.00% (85 afgevaardigden, 726 burgemeesters)
DTP (Democratische partij Turkije) 0.58% (14 burgemeesters)
LDP (Liberaaldemocratische partij) 0.41% (0)
DP (Democratische partij) 0.29% (4 burgemeesters)
MP (Staatspartij) 0.26% (0)
YDP (Hergeboorte partij) 0.15% (0)
DEPAR (Partij van veranderend Turkije) 0.12% (0)

Islamisten
Fazilet (Partij van de deugd) 15.38% (11 afgevaardigden, 492 burgemeesters)

Centrum-links
CHP (Republikeinse volkspartij) 8.79% (365 burgemeesters)
BP (Vredespartij) 0.25% (6 burgemeesters)
IP (Arbeiderspartij) 0.19% (0)

Socialisten en/of pro-koerdisch
HADEP (Democratische volkspartij) 4.73% (39 burgemeesters)
ODP (Vrijheids- en solidariteitspartij) 0.84% (1 burgemeester)
EMEP (Arbeidpartij) 0.17% (0)
SIP (Socialistische macht partij) 0.13% (0)
DEP (Democratie en vredespartij) 0.08% (1 burgemeester)

Onafhankelijken 0.93% (3 afgevaardigden, 53 burgemeesters)

Kosovo
Na de verkiezingswinst verklaarde Devlet Bahceli, de huidige leider van de MHP, dat Abdullah Öcalan zo snel mogelijk opgehangen moest worden, het Koerdische 'separatisme uitgerot moest worden' en dat de PKK-leiding in Irak, Iran, Syrië en Griekenland geëlimineerd moest worden. En er wordt weer flink gepleit voor de inzet van NAVO-grondtroepen in Kosovo, het liefst Turkse. In augustus 1998 werd al bekend dat Turkse nationalisten vrijwilligers aan het ronselen waren voor 'humanitaire missies' in Kosovo. Turkije heeft speciale banden met Kosovo, dat in de 14e eeuw en begin deze eeuw eventjes tot het Ottomaanse Rijk behoorde. Bovendien wonen er ongeveer twee miljoen Albanese moslims in Turkije, waarvan veel familieleden in Kosovo leven. Bovendien botst de groot-Turkse gedachte nogal met de Servische aspiraties en neigen de Grieken (aartsvijanden van de Turken, zie kwestie Cyprus) naar steun aan hun orthodoxe broedervolk, de Serven.
In een opiniestuk in de Trouw van 21 april jl. werd het als volgt verwoordt: "NAVO-partner Turkije bood aan zijn in berg-guerilla optimaal getrainde leger in te zetten in de crisis in Kosovo. De NAVO heeft dat verzoek echter afgewezen. (...) De Servische nationalistische mythe baseert zich op de slag in 1389 tegen de Osmaanse Turken in Kosovo. Wat ligt er meer voor de hand om twee vliegen in één klap te slaan door uitgerekend Turkije zijn grondtroepen in te laten zetten? Door dit plan, waarop Turkse vrienden in onze omgeving zeer positief reageerden, kan Turkije met een actuele herhaling van de nederlaag van 1389 mede een beslissende klap toebrengen aan de Servische oorlogshysterie. (...) Het zij aan zij strijden van Turkse Koerden en hun landgenoten zal ook indruk maken in Turkije zelf. Wanneer Turkse politici dit feit aangrijpen komt het onderlinge binnenlandse conflict tussen Turken en Koerden dichterbij een oplossing."
Mede-auteur is een oude bekende. Mustafa Kemal Ustalar, jaren geleden nog in verband gebracht met Grijze Wolven, voormalige secretaris van een bij de Turkse Federatie Nederland (de mantelorganisatie van de MHP in Nederland) aangesloten Moskee, ex-deelraadslid van de PvdA in het Amsterdamse stadsdeel Zeeburg, tegenwoordig weer deelraadslid, nu voor Lokaal Belang Zeeburg. Ustalar laat met dit artikel zien dat hij nooit echt afstand heeft gedaan van het nationalistische gedachtegoed.

Harde lijn
Bahceli verklaarde ook dat Turkije haar redenen om toe te treden tot de Europese Unie moest herzien. De kritiek op de mensenrechtensituatie in Turkije vanuit Europa is zeker de nationalisten van de MHP al jaren een doorn in het oog. De MHP voerde in haar verkiezingscampagne dan ook aan dat er gewerkt moest worden aan de opbouw van een economisch machtsblok samen met haar Turkse broedervolkeren, waaronder een aantal voormalige Sovjet-republieken. Al met al ziet het er niet best uit voor de minderheidsgroepen in Turkije, in het bijzonder de Koerden. De harde lijn die de laatste maanden is ingezet, zal ook in Europa merkbaar worden.
De eerste aanzetten van die harde lijn in Nederland werden al gegeven. Na de verkiezingsuitslag verwoordt een jonge Grijze Wolf het in de moskee aan de Zeeburgerdijk in Amsterdam het als volgt: "Dit had zelfs onze leider Türkes niet durven dromen. We kunnen nu de terroristen en de landverraders verpletteren." In Zaandam werden de gebouwen van de Koerdische Culturele Vereniging en de Turkse Democratische Volksvereniging beklad met leuzen als 'moordenaars moeten boeten' en 'Apo (Öcalan) is een moordenaar'. Bij de voordeur van de Koerdische vereniging zijn droge stokjes neergelegd als waarschuwing voor brandstichting.
Rond Newroz, het Koerdische nieuwjaar, vonden aanvallen van Grijze Wolven plaats. In Maassluis werd een huis waar Koerden in wonen aangevallen door Grijze Wolven, in Den Haag ontplofte er op 28 maart een brandbom in de auto van een Koerdische man en veel Koerden worden bedreigd door middel van telefoontjes en brieven.

Comité 'Mensen die van Turkije houden'
Op 19 maart vond in Eindhoven in het kader van de anti-racismeweek een fakkeltocht met aansluitend een paneldebat over de Koerdische kwestie plaats. Ongeveer tweehonderd Turken wilden met geweld het zalencentrum waar de afsluitende bijeenkomst plaatsvond binnendringen. Woordvoerder S. Yalvac van het comité 'Mensen die van Turkije houden' verklaart: "Deze tegendemonstratie gebeurt door Turken en Koerden uit Eindhoven die samen in vrede willen leven en tegen de terreur van bepaalde Koerden zijn. (...) Als de gemeente dit soort dingen toestaat, moet ze er rekening mee houden dat de Turken in Eindhoven onrustig worden." Burgemeester Welschen van Eindhoven zegde een gesprek toe met een Turkse delegatie. Volgens hem willen "de meeste Koerden en Turken in Eindhoven samenleven in harmonie."
Maar nu ook MED-TV, een Koerdische satellietzender, definitief uit de lucht is zal er van een harmonieus samenleven tussen Grijze Wolven en iedereen die zij als vijand beschouwen, weinig terecht komen. Sterker nog, Grijze Wolven zijn er met een destabiliseringscampagne op uit om de Nederlandse rechtsstaat te dwingen tot ingrijpen tegen politieke actievelingen van Koerdische en Turkse komaf. Nederlandse anti-fascisten zouden snel moeten bedenken wat zij met deze kwestie zouden willen, kunnen en moeten doen.

Jeroen Bosch, medewerker Landelijk Secretariaat Anti-Fascistische Actie

Noot:
1): Hugh Poulton, Top hat, Grey Wolf and Crescent, Turkish Nationalism and the Turkish Republic, Hurst & Company, London, 1997.

Uit Alert!, nummer 2 van 1999

Top