Grijze Wolven-leider wil richting Europa


De extreem-rechtse nationalisten van de Nationalistische Actie Partij MHP in Turkije willen doorbreken richting Europa, maar alleen met de dekking van een sterk Turkije. Op de partijdag in Ankara van begin november hield voorzitter Devlet Bahçeli zijn partijgenoten de nieuwe marsrichting voor.

Op de enorme wand in de sporthal verschijnt het beeld van een wolf. Het dier verandert langzaam in Alparslan Türkes, de in 1997 gestorven leider van de MHP. De animatietechniek laat geen ruimte voor twijfel, naast de wolf verschijnt even later een wolfsbaby. En natuurlijk verandert ook de baby: in Devlet Bahçeli, de nieuwe leider. Nadat de beelden van de wolven en beide mannen betekenisvol door elkaar geprojecteerd werden, gaat de wolf liggen en sluit haar ogen. Beelden van de begrafenis van Türkes vullen de wand. Dan verschijnt een enorm portret van Bahçeli. Vervolgens wordt zijn loopbaan in beelden samengevat: Bahçeli noemt zijn overwegend jonge aanhangers, na de laatste verkiezingen in het voorjaar van 1999, "mijn lieve Grijze Wolven". De MHP had haar aandeel in de stemmen (voorheen 9%) daarbij bijna verdrievoudigt. Het laatste beeld is Bahçeli als spreker en plaatsvervangend premier voor het parlement.

Als de wand weer leeg is en de muziek verstomd, betreden twintig mannen de zaal, met duistere blikken en trommels. Ze stellen zich onder tromgeroffel op voor het spreekgestoelte, waar Devlet Bahçeli verschijnt. De gedelegeerden begroeten hem met spreekkoren als 'Devlet aan het hoofd van de staat'. Devlet betekent in het Turks 'staat'. Het begin van de partijdag van de MHP verloopt in harmonie en zonnenschijn, maar het vervolg verrast zowel de MHP-aanhangers als de overige toeschouwers. Bahçeli houdt een toespraak, zonder dat de gedelegeerden de mogelijkheid krijgen om het gesprokene tot hen te laten doordringen. Ze wachten slechts op het teken waarop zij luidkeels hun toegewijde leuzen kunnen roepen. Maar hun nieuwe leider houdt geen gezwollen partij-toespraak, maar haalt zijn partijprogramma aan alsof hij zich bevindt op een wetenschappelijke conferentie. Zijn aanhang kan er dan ook weinig van volgen.

Bahçeli eigende zich grote onderwerpen toe. In het internationale globaliseringsproces vervult Turkije een grote rol. Geen enkel land kan zich onttrekken aan de economische ontwikkelingen in de wereld. Bahçeli liet er geen twijfel over bestaan dat hij een plaats voor Turkije in de Europese Unie zag. De Unie ziet Bahçeli als een multinationale federatie, in welke de nationale staten een groot deel van hun soevereiniteitsrechten aan Brussel, Straatsburg en Den Haag afgeeft. En de MHP zegt 'Ja' tegen de EU, zo orakelt haar leider in Ankara. Maar een tegenstelling blijft het, als nationalisten zich zo plotseling tot Europa willen bekeren.

In het tweede deel van zijn redevoering waarschuwde Bahçeli voor een ontwikkeling die hij 'regionalisering' noemde: "Sterke tendenzen naar regionalisering en separatisme werken versplintering en weerloosheid in de hand. Zij effenen de weg naar globalisering. Kijk maar naar de Kaukasus en de Balkanregio." Voor West-Europese oren heeft 'regionalisering' of een 'Europa van regio's' een positieve klank. De Turkse nationalisten zijn echter met dit begrip als de dood voor het grootste gevaar wat Turkije bedreigt: zelfbeschikking voor de etnische minderheden in Turkije.

Bahçeli stelt tegenover dit horrorscenario het 'Project Eurazië'. Daaronder verstaat hij een Turkije dat als leider van 280 miljoen mensen zal fungeren, mensen die allemaal tot het Turkse taalgebied te rekenen zijn, en die wonen van de Balkan tot aan de Chinese muur. De nieuwe leider van de MHP droomt ervan dat een op die manier versterkt Turkije een economisch en politiek gewicht van betekenis binnen de EU kan worden. Zo'n idee vertegenwoordigt een nieuwe variant van het Turks nationalisme, waarvan de oprichter van de beweging, Türkes, nooit van heeft durven dromen. Ook in de basis van de beweging wordt normaal niet in zulke dimensies gedacht.

Maar gezien het feit dat in Turkije nationaal-chauvinistische tendenzen de boventoon voeren en aan kracht toenemen en de MHP voor de volgende verkiezingen een sterke groei wordt toegedicht, kan men het 'Project Eurazië' van Bahçeli niet zomaar naast zich neerleggen.

Bronnen: Persembe 11, 16/11 2000, Antifaz 86, 12/2000