'Media schilderen Turken zwart af'
Grijze Wolven zouden zelf achter onderzoek zitten


De stroom van berichten over Grijze Wolven plaatst de Turkse gemeenschap in een kwaad daglicht. Bestaande vooroordelen over deze groep worden daardoor versterkt en roepen spanningen op tussen Turken en Nederlanders. Dit is de conclusie van een onderzoek dat A & 0 Research en de Universiteit van Amsterdam hebben verricht onder Turken in Amsterdam. Critici wijzen er op dat de opdracht van het onderzoek afkomstig is van het Turks Huis, dat zelf banden zou hebben met de Grijze Wolven.

Het dieptepunt in de negatieve berichtgeving over Turken in Nederland was de enorme media golf die ontstond na de publicatie van het boek Grijze Wolven van het journalistenduo Stella Braam en Mehmet Ülger. Dit vindt 49 procent van de respondenten in een zojuist verschenen onderzoek van A & 0 Research en de Universiteit van Amsterdam. Volgens Braam en Ülger willen de Grijze Wolven via mantelorganisaties greep krijgen op Turken in Nederland. Hun ideaal zou de stichting zijn van een groot-Turkije en het behoud van de Turkse en islamitische identiteit overal ter wereld. Uit het onderzoek blijkt verder dat de meeste Turken - jong en oud - sterk hechten aan de Turkse identiteit en gemeenschap. Een fors gedeelte van de ondervraagden voert als reden aan dat Nederlanders zich door de negatieve berichtgeving 'vijandig' en afwerend tegen Turken opstellen. Van alle respondenten vindt 16 procent dat de media de vooroordelen tegenover Turken versterkt; 28 procent meent dat Nederlanders een negatief beeld krijgen voorgeschoteld door de media doordat Turken vaak in een criminele sfeer geplaatst worden. Door de 'stigmatiserende' berichten voelt 19 procent zich minderwaardig tegenover Nederlanders.

'Inkleuring'
Onderzoeker Chris Nibbering hoopt dat deze schokkende uitkomsten de mensen wakker zullen schudden. Dat liet hij onlangs weten tijdens de discussiebijeenkomst Hoe gevaarlijk zijn Turken in de Rode Hoed in Amsterdam. "Het staat nu zwart op wit. Iedereen kan nu zien welk effect die berichten hebben. Ik hoop dat de media daar meer rekening mee gaan houden."

Nibbering vind het 'gedeeltelijk terecht' dat Turken zich door de media zwart afgeschilderd voelen. "Het nieuws is vaak eenzijdig, en soms worden de bronnen niet goed gecheckt." Vooringenomenheid leidt volgens hem nogal eens tot een tendentieuze inkleuring. "Neem het boek Grijze Wolven. Ergens in het boek schrijven de auteurs dat in het federatiegebouw, waar volgens hen de Grijze Wolven actief zijn, tot laat in de nacht licht brandde en dat er opgewonden stemmen te horen waren. Dat zegt me helemaal niets. Moeten ze dan in het donker gaan zitten?"

Volgens Nibbering zouden de media een gedragscode moeten ontwikkelen waarin staat hoe ze moeten omgaan met controversiële en gevoelige onderwerpen. De onderzoeker vindt overigens dat niet alleen de media blaam treft. Sommige negatieve berichten zijn volgens hem ook te wijten aan de gemeenschap zelf. "Turken moeten hun eigen imago oppoetsen", vindt hij.

'Anti-Turks'
Voorzitter Veyis Güngör van het Turks Huis, de opdrachtgever van het Amsterdamse onderzoek, vindt het ook hoog tijd dat er tegenwicht wordt geboden aan de negatieve berichten over Turken. "Door overmatige aandacht voor het boek over de Grijze Wolven, wordt inmiddels iedere Turk gezien als een potentiële crimineel. Ik heb daar talrijke klachten over gehoord, onder andere van Turken die werken in Nederlandse instellingen. Kinderen op school wordt soms gevraagd of ze Grijze Wolf zijn. Turkse politici en ambtenaren worden gescreend. Ik vind dat te ver gaan. Turken worden gestigmatiseerd en onze gemeenschap wordt verscheurd. Daarom hebben we dit onderzoek laten doen."

Het Turks Huis nam om dezelfde reden het initiatief voor de eerdergenoemde discussiebijeenkomst in de Rode Hoed. De journaliste Stella Braam en de criminoloog Frank Bovenkerk moesten het er zwaar ontgelden. Beiden werden bestempeld als 'anti-Turks' omdat ze verantwoordelijk zouden zijn voor 'criminaliserende' publicaties. Braam zou in haar boek ten onrechte een verband hebben gelegd tussen de Grijze Wolven en de handel in drugs en ook haar stelling dat de Turkse federatie een mantelorganisatie is van de MHP van wijlen Türkes, werd weersproken. Bovenkerk werd getypeerd als pion van duistere krachten. Ook zijn collega, criminoloog Yücel Yesilgöz, die zelf present was op de discussiebijeenkomst, moest het ontgelden. "Een goede burger zou zijn vaderland niet ontvluchten", zo kreeg de criminoloog ingepeperd. Yesilgöz, die vroeger in Turkije als student en advocaat politiek actief was, werd een paar keer achter de tralies gezet. Na de militaire coup in 1980 werd de grond hem er te heet onder de voeten en verliet hij Tur kije.

Tijdens de bijeenkomst in de Rode Hoed bleek dat de berichten over Grijze Wolven menig Turk diep hebben geraakt. Een Turkse jongeman liet weten dat hij door de verschijning van het boek Grijze Wolven zich is gaan realiseren dat er een bewuste lastercampagne aan de gang is tegen Turken. "Ik ben na het lezen van dat boek zelf een Grijze Wolf geworden", zei de uit Nijmegen afkomstige bezoeker geëmotioneerd. "Ik ben me bewust geworden dat ik Turk ben en moslim. Tot mijn dood kan niemand me deze identiteit ontnemen." Daarop volgde applaus uit de zaal. Een andere Turk, die na afloop van de bijeenkomst liet weten dat hij van huis uit links is, liet zich tijdens de discussie in dezelfde richting uit. "Ik vind het op zich prima dat er eindelijk een boek over de Grijze Wolven is verschenen, want het zijn inderdaad geen leuke jongens. Maar de wijze waarop de media hen in de tang hebben genomen, heeft bij mij toch medelijden gewekt. Ik begon zelfs te beseffen dat ik nationalistisch begon te worden. Het laat zien hoe wij in het diepste van onze hart aan elkaar gehecht zijn."

Subjectief
Inmiddels is het media-onderzoek van het Turks Huis niet onomstreden. Volgens het vorig jaar verschenen boek Stop de Grijze Wolven van het Fascisme Onderzoek Kollektief (FOK) is voorzitter Güngör in de jaren tachtig bestuurslid geweest van de Turkse Democratische Jongeren Vereniging (TDJV) in Amsterdam. Deze vereniging is bij de Turkse Federatie aangesloten en wordt gezien als een instelling die is verbonden met de extreem-nationalistische MHP.

Voorzitter Naci Demirbas van de Turkse Arbeidersvereniging HTIB, die zelf trouwens weinig positief is over de berichtgeving over Turken in de media - "Men is vooral gericht op sensatie en gaat zeer ongenuanceerd en subjectief te werk" - vindt dat het Turks Huis in zijn onderzoek onevenredig veel nadruk legt op de kwestie van de Grijze Wolven. "Het lijkt erop dat het via dit onderzoek de in opspraak gekomen Grijze Wolven in bescherming wil nemen door te zeggen dat alles wat tegen de Grijze Wolven gericht is, een regelrechte aanval is op alle Turken. Dit is absoluut onjuist". Demirbas voegt er aan toe dat de werkelijke bedoeling van het Turks Huis is om de nationale gevoelens van de in Nederland wonende Turken aan te wakkeren. "Met dit onderzoek wil men suggereren dat Turken zich machteloos voelen tegenover de media."

Demirbas staat niet alleen in deze opvatting. Een Utrechtse Turk, die uit angst voor represailles niet met zijn naam in Contrast wil, zegt dat de Grijze Wolven met het onderzoek hun slechte imago willen oppoetsen. "Ik betreur het dat het A & 0 zich voor het karretje van het Turks Huis heeft laten spannen". Demirbas wijst er op dat dat ook geldt voor de financiers van het onderzoek, de Novib, NCDO, Stichting Maagdenhuis en Stichting Alert. "Het is betreurenswaardig dat deze ideële organisaties hun medewerking hebben verleend aan het oppoetsen van het imago van de Wolven. Dat geldt natuurlijk ook voor de Universiteit van Amsterdam."

Alerter
Nibbering reageert verbaasd op deze aantijgingen. Geconfronteerd met de feiten wil hij niet helemaal uitsluiten dat de Grijze Wolven hem hebben gebruikt om hun naam zuiveren. "Maar als dat zo is, dan is dat zeker mijn bedoeling niet geweest." Volgens de onderzoeker wilde het Turks Huis hem aanvankelijk alleen onderzoek laten doen naar de effecten van het boek over de Grijze Wolven. "Maar dat vond ik niet breed genoeg. Daarom is vervolgens besloten om er nog een paar onderwerpen bij te nemen." Desgevraagd laat Nibbering nog weten dat hij misschien wat alerter had moeten handelen. "Als ik weer voor een dergelijk onderzoek wordt gevraagd, wil ik voortaan wel weten wie er achter zit."

Tuncay Çinibulak

(Bron: Contrast, 26 maart 1998)


Reacties op artikel 'Media schilderen Turken zwart af'

Turks huis (1)

In het artikel 'Media schilderen Turken zwart af' worden ronduit magere verdachtmakingen gedeponeerd ten aanzien van Mokum TV, de paneldiscussie in de Rode Hoed en het onderzoek dat A&O Research heeft verricht onder Turken in Amsterdam. Buiten het feit dat Çinibulak 'vergeet' te vermelden dat de discussiebijeenkomst werd georganiseerd door Mokum TV in samenwerking met Turks Huis het volgende: volgens het artikel zou de opdrachtgever 'banden hebben met de Grijze Wolven'. Dit omdat voorzitter Veyis Güngör 'in de jaren tachtig bestuurslid is geweest van de Turkse Democratische Jongeren Vereniging Amsterdam'. Deze vereniging is 'bij de Turkse Federatie aangesloten en wordt gezien als een instelling die is verbonden met de extreem-nationalistische MHP'. Het zou wel zo netjes zijn geweest als Çinibulak had vermeld dat Güngör de TDJV begin jaren tachtig verliet in plaats van hem doodleuk in verband te brengen met een Federatie die ruim tien jaar later (op 16 oktober 1995) werd opgericht. Temeer daar Güngör vervolgens de Vereniging Turks Huis oprichtte, die niet is aangesloten bij de Turkse Federatie.

Jammer dat een anonieme Utrechtse Turk wordt opgevoerd die 'uit angst voor represaille niet met zijn naam in Contrast wil', maar wel 'weet' dat 'de Grijze Wolven met het onderzoek hun slechte imago willen oppoetsen'. Een zin later papegaait Naci Demirbas, voorzitter van de Turkse Arbeidersvereniging HTIB, het betreurenswaardig te vinden dat 'ideële organisaties hun medewerking hebben verleend aan het oppoetsen van het imago van de Wolven'.

Jammer dat Çinibulak geen woord besteedt aan een van de belangrijkste uitkomsten van het A&O onderzoek, dat met name de jongere, hoger opgeleide Turken de polarisatie zat zijn en het niet langer pikken dat extreem rechts en Stalinistisch/ Maoïstisch links de oude politieke situatie in het thuisland ook in hun tweede vaderland een rol willen laten spelen. Dat de patstelling tussen links en rechts de meeste jongeren weinig zegt en dat het tijd wordt samen te werken aan een betere toekomst, hoe groot de idealistische en politieke tegenstellingen tussen de opa's ooit geweest moge zijn. De aanwezige Utrechtse wetenschapper Yücel Yesilgöz liet via de televisie weten dat hij zich verheugde dat men voor het eerst in de geschiedenis van de Turken in Nederland 'zowel vanuit de linkse als de rechtse hoek aanwezig waren' bij dit door Mokum TV i.s.m. de Vereniging Turks Huis georganiseerd paneldebat. Let wel, georganiseerd door Mokum TV, i.s.m. Turks Huis. Beide dus nadrukkelijk niet aangesloten bij de Turkse Federatie Nederland. Ik vraag me af: wat willen jullie nu eigenlijk met die verdachtmakingen?

Konstatinos Papadopoulos
Voorzitter stichting Mokum TV


Turks Huis (2)

Met grote verbazing en teleurstelling hebben wij kennis genomen van de inhoud van het artikel 'Media schilderen Turken zwart af' (Contrast 11, 26 maart 1998). Een dergelijke tendentieuze berichtgeving verwachten wij niet van een blad als Contrast. Wij zijn diep teleurgesteld.

De verbazing is mede ingegeven door het feit dat tegenwoordig met de moderne communicatiemiddelen het amper moeite kost om valse suggesties te checken. Teleurgesteld hebben wij waargenomen dat dit nagelaten is.

Het artikel is naar onze mening ingegeven door een bewuste poging om de Vereniging Turks Huis te beschadigen. Dit doet zij door de Vereniging Turks Huis in verbinding te brengen met o.a. de Grijze Wolven. Het chapeau van het artikel Grijze Wolven zouden zelf achter onderzoek zitten, waarmee gesuggereerd wordt dat de Grijze Wolven op een of andere manier bij de opzet van het onderzoek betrokken zouden zijn, getuigt hiervan. Ook het 'inhuren' van derden om het Turks Huis te beschuldigen tot het aanwakkeren van nationale gevoelens en het in twijfel trekken van de toetsing van subsidieverstrekkers, riekt daarnaar.

Met nadruk wil het Turks Huis stellen dat zij zich sinds haar oprichting (in 1992) inzet voor de vormgeving van de multiculturele samenleving door o.a. de bevordering van de emancipatie en de integratie van met name de Turkse bevolkingsgroep in Amsterdam-West. Het Turks Huis heeft geen verbondenheid (in welke vorm dan ook) met extreem-nationalistische, -politieke en religieuze organisaties.

Veyis Güngör
Voorzitter bestuur van Vereniging Turks Huis Westerpark

Naschrift
Wat de heer Veyis Güngör betitelt als het 'inhuren van derden' is niets anders dan het goede journalistieke gebruik ook critici aan het woord te laten. In het betreffende artikel wordt uitgebreid verslag gedaan van het onderzoek en de daarop volgende manifestatie. Ook Veyis Güngör komt aan het woord. Dat er daarnaast op basis van eerder te boek gestelde gegevens en de kritische opvattingen van derden kanttekeningen gemaakt worden bij de achtergrond van het onderzoek, is zonder meer relevant. Red.
(Uit: Contrast, 9 april 1998)